İnceleyen uzman: Prof. Dr. Adnan Ünal, Kulak Burun Boğaz Uzmanı
Son güncelleme:

İşitme kaybı olan bir kişi

İşitme kaybı; sesleri algılama, ayırt etme ve konuşmaları takip etmede zorlanmayla kendini gösteren yaygın bir sağlık sorunudur. İletim tipi kayıplar tıbbi veya cerrahi yollarla tedavi edilebilirken sensörinöral kayıplarda işitme cihazları ve koklear implant ile işitme konforu sağlanır.

İşitme kaybı, her yaştan insanı etkileyebilen ve çok farklı nedenlerden kaynaklanabilen bir sağlık sorunudur. Pek çok kişi, işitme kaybı yaşadığı şüphesiyle internette araştırma yapmakta ve bu durum ile ilgili bilgi sahibi olmaya çalışmaktadır.

İşitme kaybı, rahatsızlığın altında yatan neden erken teşhis edilmediğinde kalıcı hale gelebilir veya bir takım ciddi sağlık sorunlarına sebep olabilir.

Bu yüzden, işitme kaybı yaşadığından şüphe duyan kişilerin en kısa zamanda bir uzmana başvurması gerekir.

Bu yazıda, işitme kaybı ile en çok merak edilen sorulara yanıt verilmiştir.

Kulakta İşitme Kaybı Neden Olur?

İşitme kaybı, pek çok farklı sebepten ortaya çıkabilen, doğrudan kulakla veya kulağı etkileyen başka hastalıklarla ilişkili olabilen bir durumdur. İşitme kaybının en sık karşılaşılan nedeni yaşlılıktır.

Dış kulak ve orta kulakta oluşabilecek çeşitli enfeksiyonlar ve bazı iç kulak hastalıkları da işitme kaybına neden olabilir. Ayrıca yüksek sese maruz kalmak geçici işitme kaybına, uzun süreli ya da tekrarlayan maruziyetlerde ise kalıcı işitme kaybına sebep olabilir.

İşitme Kaybı Dereceleri Neyi İfade Eder?

İşitme kaybı dereceleri, kişinin duyabildiği en düşük seviyedeki seslere (işitme eşiğine) göre sınıflandırılır. Herhangi bir işitme sorunu olmayan kişilerin işitme eşiği -10 ile 20 desibel (dB) arasındadır.

Hafif derece işitme kaybında işitme eşiği 20-40 dB, orta derece işitme kaybında ise 40-70 dB arasındadır; bu kişiler eşiklerinin altında kalan daha hafif sesleri duyamaz.

İleri derece işitme kaybında işitme eşiği 70-90 dB arasındadır; bu derecede işitme kaybı yaşayan kişilerin işitme cihazı kullanmadan konuşmaları ayırt edebilmesi beklenmez.

İşitme eşiğinin 90 dB’in üzerinde olduğu durum çok ileri derece işitme kaybı olarak adlandırılır; bu derecede işitme cihazları yeterli fayda sağlamayabilir.

İşitme Kaybı Belirtileri Nelerdir?

İşitme kaybının en yaygın belirtisi, konuşmaları takip etmenin daha zor hale gelmesidir. İletişim sırasında zorlanmak ve söylenenleri normalde olduğundan daha zor anlamak, işitme sorunlarının habercisi olabilir.

Kimi zaman, tinnitus (kulak çınlaması) da işitme kaybı ile birlikte ortaya çıkabilir.

Özellikle çocuklar için, işitme kaybını tanımlamak ve ebeveynlerine anlatmak çok kolay olmaz. Böyle durumlarda, işitme sorunlarından kaynaklanan sosyal kaygılar, hastanın daha içe dönük ve asosyal davranışlar sergilemesine sebep olabilir.

İşitme Kaybı Tedavisi Nasıl Yapılır?

İşitme kaybı tedavisi, sorunun ortaya çıkmasına neden olan faktöre göre değişiklik gösterir.

İşitme kaybının tıbbi olarak tedavi edilebilecek bir hastalıktan kaynaklandığı durumlarda, uygun tedavi yöntemi uzmanlar tarafından belirlenir.

Örneğin, işitme kaybının nedeni bir orta kulak enfeksiyonu ise, enfeksiyon hekimin uygun gördüğü tedaviyle iyileştiğinde işitme de çoğunlukla düzelir.

İşitme kaybının kalıcı bir hale geldiği ve tıbbi tedavisinin mümkün olmadığı durumlarda, işitme cihazları yardımıyla sesler güçlendirilerek kişinin işitme ve anlama becerisi desteklenir.

Bazı çok ileri derece işitme kaybı vakalarında, işitme cihazından yeterli fayda görülmezse koklear implant uygulanabilir. Koklear implantın iç parçası ameliyatla kulak arkasında deri altına yerleştirilir ve elektrotları iç kulağa (kokleaya) uzanır.

İşitme Kaybı Doğuştan Mıdır?

Bebeklerin işitme sorunları ile doğmasına sebep olabilecek bazı sorunlar vardır. Bunların başında, işitme kaybına neden olabilen çeşitli kalıtsal hastalıklar gelir. Ayrıca, annenin hamilelik sırasında kullandığı bazı ilaçlar da doğuştan işitme kaybına sebep olan önemli faktörler arasındadır.

Hamilelik sırasında yaşanabilecek bazı enfeksiyonların ve doğum esnasında yaşanan travmaların da işitme kaybına neden olabildiği bilinmektedir.

İşitme Kaybı İlerler Mi?

İşitme kaybı, bazı durumlarda kısa zaman içinde kendiliğinden iyileşebilen bir sorun iken, birçok vakada ilerleme kaydeder.

Özellikle iç kulaktaki tüy hücrelerinin veya işitme sinirinin hasar görmesi ile oluşan ve sensörinöral işitme kaybı olarak adlandırılan işitme kaybı türü, zaman içinde ilerleyebilir.

Bu tür işitme kaybının en yaygın nedenleri, yaşlılık ve sürekli yüksek sese maruz kalmaktır.

Enfeksiyonlar veya kulak zarında yaşanan sorunlar gibi, dış kulak ve orta kulakta ortaya çıkan işitme kayıpları, çoğu zaman ilerleme kaydetmez ve uygun tedaviyle düzelebilir.

Kulak ve İşitme Sağlığı Nasıl Korunur?

Kulağınızı ve işitme sağlığınızı korumak için atabileceğiniz birkaç adım vardır:

  • Yüksek sese maruz kalmaktan kaçının. Eğer sürekli yüksek sese maruz kalmak zorunda olduğunuz bir işte çalışıyorsanız, kulak tıkacı veya gürültü önleyici kulaklık kullanın.
  • Müzik dinlerken veya televizyon izlerken, ses seviyesini makul bir düzeyde tutun.
  • Kulaklarınızı temiz ve kuru tutun.
  • Özellikle gürültülü bir ortamda çalışıyorsanız veya ailenizde işitme kaybı öyküsü varsa, düzenli olarak işitme testi yaptırın.

Bu adımları uygulayarak kulağınızın ve işitme sağlığınızın korunmasına yardımcı olabilir ve işitme kaybı riskini azaltabilirsiniz.

İşitme Kaybı Tamamen İyileşir Mi?

İşitme kaybının tamamen iyileşip iyileşmeyeceği, soruna yol açan nedene bağlıdır. Birçok işitme kaybı vakası, sensörinöral tip olarak adlandırılan ve iç kulaktaki veya işitme sinirindeki hasarlardan kaynaklanan durumlardır.

Sensörinöral işitme kaybı, genellikle iç kulakta bulunan koklea (salyangoz) adındaki organ ile ilişkilidir. Koklea oldukça karmaşık bir yapıya sahiptir ve işitme sürecinin gerçekleşmesi için çok önemli bir görevi vardır.

Kokleada bulunan tüy benzeri yapılar, birçok sebeple hasar görür ve bu durum işitme kaybına sebep olur. Bu yapıların kendini onarması veya tedavi edilmesi mümkün değildir.

İletim tipi işitme kaybı, genellikle tıbbi tedavi yöntemleri ile tedavi edilebilecek sorunlardan kaynaklanır.

Bazı durumlarda, işitme kaybına neden olan sorun tedavi edilse bile, işitme kaybının tamamen giderilmesi mümkün olmayabilir. Dolayısıyla işitme kaybının iyileşip iyileşmeyeceğinin tam olarak belirlenebilmesi için kişilerin uzman doktorlara görünmeleri gerekir.

Çocuğumda İşitme Kaybı Olduğunu Nasıl Anlarım?

Bir çocuğun işitme kaybı yaşadığını gösteren başlıca işaretler şu şekilde sıralanabilir:

Gecikmeli veya net olmayan konuşma: İşitme kaybı olan çocuklar, konuşma seslerini doğru şekilde üretmekte zorlanabilirler. Bu da gecikmeli veya net olmayan konuşmalara yol açabilir.

Talimatları takip etmede zorluk: İşitme kaybı olan çocuklar, özellikle gürültülü ortamlarda talimatları anlamakta ve takip etmekte zorluk çekebilir.

Sık sık tekrar edilmesini isteme: İşitme kaybı olan çocuklar, konuşmaların sık sık tekrar edilmesini isteyebilir veya konuşmaları takip etmekte zorlanabilir.

Sesi açma: İşitme kaybı olan çocuklar televizyonun veya diğer cihazların sesini gereğinden fazla açabilir.

Çocuğunuzda işitme kaybı olduğundan şüpheleniyorsanız, en kısa zamanda bir KBB uzmanına danışmanız gerekir. Erken teşhis ve tedavi, bir çocuğun dili ve bilişsel gelişimi için kritiktir.

Bebeklerde İşitme Kaybı Nasıl Teşhis Edilir?

Bebeklerde işitme kaybının teşhisi için hasta katılımı gerektirmeyen basit yöntemler kullanılır.

Genellikle, uyku halindeki bebeğin kulağına prob adı verilen bir nesne yerleştirilerek iç kulağa ses sinyalleri gönderilir ve bu seslere yanıt olarak iç kulak tarafından üretilen sinyallere bakılarak çocukta işitme kaybı olup olmadığı belirlenir.

Bazı durumlarda, işitme sinirinin ve beyin sapının seslere verdiği yanıtı ölçen BERA (ABR) testi de uygulanabilir.

Yenidoğan Bebeklere İşitme Testi Yapılabilir Mi?

Evet. Yenidoğan işitme taraması genellikle bebek hastaneden taburcu olmadan önce yapılır; hastanede yapılamadıysa en geç ilk 1 ay içinde tamamlanması önerilir. Türkiye’de yenidoğan işitme taraması ulusal program kapsamında standart olarak uygulanır.

Çünkü işitme kaybının olabildiğince erken teşhis edilmesi, bebeğin dil ve konuşma gelişiminin desteklenmesi ve olası sorunların erken tedavisi açısından oldukça önemlidir.

İşitme Cihazı İşitme Kaybını Tamamen İyileştirir Mi?

İşitme cihazları tedavi amacıyla kullanılmazlar. Bu cihazlar, işitme kaybının tıbbi yöntemlerle tedavisinin mümkün olmadığı durumlarda, hastaların yaşam kalitesini yükseltmek ve işitme sorunlarını gidermek için kullanılırlar.

Günümüzde hafif dereceden ileri dereceye kadar farklı işitme kayıplarına uygun işitme cihazları üretilmektedir. Çok ileri derece kayıplarda işitme cihazından yeterli fayda görülmezse koklear implant değerlendirilebilir.

İşitme Cihazı Kullanmak Zorunda Mıyım?

İşitme kaybının tedavi edilemediği durumlarda, özellikle orta ve ileri derece işitme kaybına sahip kişilere işitme cihazı kullanmaları önerilir. İşitme, temel duyulardan biridir ve günlük hayatta işitilemeyen bazı sesler ciddi sorunlara sebep olabilir.

Bu yüzden, eğer doktorunuz tarafından işitme cihazı kullanmanız gerektiği söylendiyse, vakit kaybetmeden bir işitme cihazı temin etmeniz gerekmektedir.

İşitme Cihazı Sürekli Takılı Mı Kalmalı?

İşitme cihazının uyku ve banyo dışında gün boyu düzenli olarak takılı kalması, beynin seslere alışması ve çevredeki sesleri daha iyi algılayabilmek açısından oldukça önemlidir.

İşitme cihazlarının kulağı tembelleştirebileceği ve işitme kaybının derecesini arttırabileceği yönündeki endişeler oldukça yersizdir. Uzman tarafından doğru ayarlanan işitme cihazları işitme kaybının ilerlemesine sebep olmaz; aksine beynin seslerle uyarılmasını sürdürerek konuşmayı anlama becerisinin korunmasına yardımcı olur.

Detaylı bilgi için: İşitme Cihazı Kullanmak Kulağımı Tembelleştirir Mi?

İşitme Cihazı SGK Ödemelerinden Nasıl Faydalanılır?

İşitme cihazı alırken SGK tarafından sağlanan katkı payından faydalanmak için öncelikle sosyal güvence sahibi olmak gerekir.

Bu hakka sahip kişiler, en az bir KBB uzmanının yer aldığı sağlık kurulu raporu ile işitme merkezlerine giderek SGK ödemesinden faydalanabilir.

SGK ödemesinden faydalanmış bir kişinin tekrar katkı payı alabilmesi için geçmesi gereken süre beş yıldır.

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

İşitme kalitesinde yaşanan bazı değişiklikler acil tıbbi müdahale gerektirebilirken bazı belirtiler ise gecikmeden bir kulak burun boğaz uzmanına başvurulmasını gerektirir.

  • Ani gelişen işitme kaybında beklemeden, aynı gün KBB uzmanına başvurun; tedavinin ilk günlerde, ideal olarak ilk 72 saat içinde başlaması önemlidir.
  • İşitme kaybına tek taraflı kulak çınlaması, şiddetli baş dönmesi (vertigo) veya denge kaybı eşlik ediyorsa vakit kaybetmeden muayene olun.
  • Kulaktan sarı, yeşil ya da kanlı akıntı gelmesi ve şiddetli kulak ağrısı varlığında doktora danışın.
  • İşitme kaybıyla birlikte yüzde kayma, konuşma bozukluğu, kolda ya da bacakta güçsüzlük veya çift görme gibi belirtiler görülüyorsa vakit kaybetmeden acil servise (112) başvurun.
  • Konuşmaları ayırt etmekte zorlanma ve televizyonun sesini sürekli artırma ihtiyacı zamanla ilerliyorsa kapsamlı bir işitme değerlendirmesi planlayın.

Sıkça Sorulan Sorular

Tek taraflı işitme kaybı neden olur?

Tek taraflı işitme kaybı; buşon (kulak kiri), orta kulak enfeksiyonları, kulak zarı delinmesi veya ani işitme kaybı gibi durumlardan kaynaklanabilir. Ayrıca akustik nörinom gibi işitme sinirini etkileyen iyi huylu tümörler de tek kulakta kayba yol açabileceğinden ayrıntılı KBB muayenesi gerektirir.

İşitme kaybı tedavi edilmezse ne olur?

Tedavi edilmeyen işitme kaybı, beynin işitme merkezinin uyarılmasını azaltarak konuşmaları anlama becerisinin zayıflamasına yol açabilir. Zamanla sosyal izolasyon, iletişim zorlukları, kaygı ve depresyon görülebilir; araştırmalar ileri yaşta tedavi edilmeyen işitme kaybının bilişsel gerileme ve demans riskindeki artışla da ilişkili olduğunu göstermektedir.

İki kulakta da işitme kaybı varsa tek cihaz yeterli olur mu?

Her iki kulakta da işitme kaybı mevcutsa çift taraflı işitme cihazı kullanılması önerilir. İki taraflı kullanım, sesin hangi yönden geldiğini tayin etmeyi (lokalizasyon), gürültülü ortamlarda konuşmaları ayırt etmeyi kolaylaştırır ve beynin her iki işitme merkezinin de aktif kalmasını sağlar.

Kaynaklar

İlgili Makaleler

Whatsapp Hattı HEMEN ARARANDEVUWHATSAPP
Duymer İşitme Cihazları