+90 542 143 03 35
Yazar: Prof. Dr. Adnan Ünal, Kulak Burun Boğaz Uzmanı
İnceleyen: Uzm. Odyolog Özgür Uğurtay, Odyoloji Uzmanı
Son güncelleme:
Koklear implant (biyonik kulak), işitme cihazlarından fayda görmeyen ileri ve çok ileri derecede sensörinöral işitme kayıplı kişilere uygulanan, sesleri elektriksel sinyallere dönüştürerek doğrudan işitme sinirini uyaran cerrahi bir tıbbi cihazdır.
İşitme kaybının giderilmesinde işitme cihazları yeterli olmadığında koklear implant kullanılabilir. Biyonik kulak olarak da adlandırılan koklear implantın kullanımı için, bir cerrahi işlem gereklidir. Koklear implant ameliyatı, 2-3 saat uzunluğundadır ve genel anestezi altında uygulanır.
Koklear implant, ileri ve çok ileri derece işitme kaybı yaşayan kişilerin işitme sorunlarının giderilmesi için kullanılan bir cihazdır. Cihazın bir bölümü, iç kulakta bulunan kokleaya yerleştirildiği için bu isimle anılır.
Koklear İmplant Nedir?
Koklear implant, işitme sinirini doğrudan uyararak ciddi veya derin işitme kaybı olan kişilerin sesleri duymasına yardımcı olan tıbbi bir cihazdır. Bu cihaz, iki bölümden oluşur. Cihazın bir bölümü, aynı işitme cihazlarında olduğu gibi kulağın arkasına yerleştirilir, diğer bölümü ise deri altına cerrahi bir işlem ile yerleştirilir.
Cihazın kulağın dışındaki bölümü, bir mikrofon kullanarak sesi yakalar ve deri altına yerleştirilen bölümüne gönderilen elektrik sinyallerine dönüştürür.
Daha sonra, dış ünitedeki ses işlemcisi tarafından dönüştürülen elektrik sinyalleri iç kısımdaki alıcıya aktarılır ve kulağın bölümleri arasında yer alan kokleaya yerleştirilmiş elektrot dizisine gönderilir.
Elektriksel uyarılar, kokleadaki hasarlı veya çalışmayan tüylü hücreleri atlayarak ve beyne ses olarak yorumlanan sinyaller göndererek işitsel sinir liflerini uyarır.
Koklear İmplant Kimlere Uygulanır?
Koklear implantlar tipik olarak her iki kulakta da ileri ve çok ileri derecede işitme kaybı yaşayan ve geleneksel işitme cihazlarından fayda görmeyen kişiler için önerilir.
İç kulaktaki tüylü hücrelerin veya sesi beyne ileten işitme sinirlerinin hasar görmesinden kaynaklanan sensörinöral işitme kaybı, koklear implanta en çok ihtiyaç duyulan işitme kaybı tipidir. Bu tür işitme kaybının nedenleri arasında, genetik koşullar, yaşlanma, gürültüye maruz kalma ve çeşitli ilaçların kullanımı gösterilebilir.
İşitme kaybı yaşayan tüm hastalar koklear implant kullanımına uygun olmayabilir. Koklear implant kullanma kararı, kişinin işitme ve iletişim ihtiyaçlarını değerlendirebilecek ve koklear implantın uygun olup olmadığına karar verebilecek bir uzman tarafından verilmelidir.
Koklear İmplant Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Koklear implant ameliyatı küçük bir elektronik cihazın iç kulağa yerleştirilmesini işlemidir. Genel anestezi altında gerçekleştirilen ameliyat iki aşamada gerçekleştirilir. İlk aşama, implant cihazının kulak arkasındaki deri altına yerleştirilmesini içerir. Bu aşamada cerrah, mastoid kemiğe erişmek için kulağın arkasında küçük bir kesi yapar.
Daha sonra, iç kulağa erişmek için kemikte küçük bir delik oluşturulur ve elektrot dizisi kokleaya yerleştirilir. Elektrot dizisi, kişinin duymasına yardımcı olmak için beyne sinyaller gönderen işitme sinirini uyarabilecek şekilde dikkatlice konumlandırılır.
Ameliyattan sonra, hastanın koklear implant cihazını nasıl kullanacağını öğrenmek için bir rehabilitasyon ve eğitim sürecinden geçmesi gerekir. Bu süreç, hastaların implantın ürettiği seslerin nasıl yorumlanacağını öğrenmek için bir odyolog veya konuşma terapisti ile çalışmasını içerebilir.
Koklear İmplantın Faydaları Nelerdir?
Koklear implant, işitme kaybının giderilmesinde tıbbi tedavi yöntemleri ve diğer yardımcı cihazlar yetersiz kaldığı durumlarda oldukça faydalı bir cihazdır.
Koklear implantın yerleştirilmesi için karmaşık bir cerrahi süreçten geçilmesi gerekse de, bu cihazlar işitme kaybının ciddi iletişim sorunlarına sebep olduğu durumların önüne geçilmesi için önemli bir seçenektir.
İleri ve çok ileri derece işitme kaybı, iletişim sorunlarının yanı sıra çeşitli güvenlik sorunlarına da neden olabilir. Bu derecelerde işitme kaybı yaşayan hastalar, günlük hayatlarını idame etmekte zorluk çekebilir ve tek başlarına evden dahi çıkamayabilir. Koklear implant, bu hastaların yaşam kalitesini arttırır.
Ayrıca, öğrenme çağındaki çocuklarda, işitme sorunları dil gelişimine ve sosyal yaşama ciddi olumsuz etkiler yapabilir. Bu etkilerin önüne geçmek için koklear implant kullanımı tek seçenek olabilir. Böyle durumlarda, işitme kaybının türü ve derecesinin mümkün olan en kısa sürede belirlenmesi için ebeveynlerin çocuğun işitme sağlığını takip etmesi önemlidir.
Koklear İmplant Kimler İçin Uygun Bir Seçenektir?
Koklear implant, ileri ve çok ileri derece işitme kaybı yaşayan hastaların işitme yetilerinin geri kazandırılması için kullanılan bir cihazdır. Cihaz, bir cerrah tarafından iç kulağa yerleştirilir.
Koklear implant ameliyatı, 2-3 saat süren ve genel anestezi altında gerçekleştirilen bir ameliyattır. Ameliyat sonrası, hastaların cihazın ürettiği seslere adapte olmak için bir rehabilitasyon sürecinden geçmeleri gerekebilir.
Koklear implant, işitme kaybının giderilmesinde tek çözüm yolu olduğunda tercih edilir ve hastaların bu cihazın kullanımına uygun olup olmadığına uzmanlar karar verir.
Ne Zaman Doktora Başvurmalı?
İşitme sağlığında meydana gelen ani ya da ilerleyici değişimlerin zaman kaybetmeden bir Kulak Burun Boğaz (KBB) uzmanı tarafından değerlendirilmesi kritik öneme sahiptir.
- Ani gelişen işitme kaybında beklemeden, aynı gün KBB uzmanına başvurun; tedavinin ilk günlerde, ideal olarak ilk 72 saat içinde başlaması önemlidir.
- Mevcut işitme cihazlarınızdan en yüksek ses ayarında dahi yeterli konuşma netliği ve fayda alamıyorsanız bir uzmana danışmalısınız.
- Bebek veya çocuklarda seslere tepki vermeme, konuşma ve dil gelişiminde belirgin gecikme fark edildiğinde gecikmeden değerlendirme yapılmalıdır.
- İşitme kaybına eşlik eden şiddetli baş dönmesi, denge bozukluğu ya da kulakta zonklama hissi geçmiyorsa veya kötüleşiyorsa hekime başvurulmalıdır.
- İnme belirtileri (konuşma bozukluğu, yüzde kayma, kol ya da bacakta güçsüzlük, çift görme, bilinç bulanıklığı) görüldüğünde vakit kaybetmeden acil servise (112) başvurulmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Koklear implant ile geleneksel işitme cihazı arasındaki fark nedir?
Geleneksel işitme cihazları ortamdaki sesleri yükselterek hasarlı iç kulağa iletir. Koklear implant ise hasarlı iç kulak tüylü hücrelerini devre dışı bırakıp sesleri elektriksel sinyallere dönüştürerek doğrudan işitme sinirini uyarır. Bu nedenle geleneksel cihazlardan yarar göremeyen ileri derece kayıplarda tercih edilir.
Koklear implant ameliyatı ne kadar sürer ve riskli midir?
Koklear implant ameliyatı genel anestezi altında ortalama 2 ila 3 saat sürer. Deneyimli kulak burun boğaz cerrahları tarafından rutin olarak uygulanan güvenli bir işlemdir. Hastalar ameliyatın ardından genellikle aynı gün ya da ertesi gün taburcu edilir.
Koklear implant ameliyatından hemen sonra ses duyulabilir mi?
Hayır, ameliyattan hemen sonra duyma gerçekleşmez. Cerrahi kesinin ve kulak dokularının tamamen iyileşmesi için yaklaşık 3 ila 4 hafta beklenir. Bu sürenin sonunda dış işlemci takılarak ilk aktivasyon ve bireye özel ses programlaması yapılır.
Biyonik kulak her yaşta uygulanabilir mi?
Evet, anatomik ve tıbbi açıdan uygun olan her yaş grubuna uygulanabilir. Doğuştan ileri derece işitme kayıplı bebeklerde dil gelişiminin aksamaması için 9-12 aylıktan itibaren, yetişkinlikte ise sonradan işitmesini kaybeden bireylerde başarıyla tatbik edilmektedir.
Kaynaklar
- NIDCD (ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri). Cochlear Implants (erişim: 2 Ekim 2026)
- Dünya Sağlık Örgütü (WHO). Deafness and hearing loss (erişim: 2 Ekim 2026)
