444 35 48 +90 542 143 03 35 Online Mağaza AR DE EN TR
5 Yıl Garantili

Çocuklarda İşitme Kaybı Neden Ortaya Çıkar?

  1. Anasayfa
  2. Blog
  3. Çocuklarda İşitme Kaybı Neden Ortaya Çıkar?

Yazar: Doç. Dr. Çağlar Çallı, Kulak Burun Boğaz Uzmanı
İnceleyen: Prof. Dr. Adnan Ünal, Kulak Burun Boğaz Uzmanı
Son güncelleme:

Çocuklarda işitme kaybı

Çocuklarda işitme kaybı; genetik etkenler, gebelikte geçirilen enfeksiyonlar (örneğin CMV), erken doğum ve doğum komplikasyonları, menenjit gibi ciddi enfeksiyonlar, orta kulakta sıvı birikimi ya da tekrarlayan orta kulak iltihabı ve kulak zarı sorunları nedeniyle ortaya çıkabilir.

Çocuklarda işitme kaybı, ebeveynleri oldukça endişelendiren sorunlardan birisidir. Her yaştan insanın başına gelebilen bu sorun, belirli bir seviyenin altındaki sesleri duyamama şeklinde gerçekleşir. İşitme kaybının nedeni ve seviyesine bağlı olarak, farklı tedavi ve destek yöntemleriyle sorun giderilebilir ya da etkileri büyük ölçüde azaltılabilir.

Bebeklerde ve çocuklarda ortaya çıkan işitme kaybı, dil öğrenme ve konuşma becerilerini doğrudan etkilemektedir. Araştırmalara göre, işitme kaybı 6 aylıktan daha küçük yaşlarda tedavi edildiğinde, ilgili sorunun konuşma becerileri üzerinde olan olumsuz etkileri çok daha az olmaktadır.

Bebeklerde ve çocuklarda işitme kaybı, doğrudan kulak yapısıyla ilgili olabileceği gibi sistemik hastalıkların bir belirtisi olarak da gelişebilir. Bebeğinde veya çocuğunda seslere tepkisizlik şüphesi bulunan ebeveynlerin, durumun nedenini netleştirmek ve erken dönemde destek almak amacıyla vakit kaybetmeden bir uzmana başvurmaları önerilir.

6 Yaşındaki Çocukta İşitme Kaybı Belirtileri Nelerdir?

Çocuklarda işitme kaybı her yaşta ortaya çıkabilir. Daha önce işitme kaybı rahatsızlığı çekmemiş olan çocuklar, aşağıdaki belirtilerin bazılarını ya da hepsini göstermeye başlarlarsa bu durum, çocukların işitme sorunları yaşadıkları anlamına gelebilir:

  • Dikkat dağınıklığı
  • Televizyonun veya bilgisayarın sesini eskisinden daha fazla açma
  • İletişim sorunları
  • Davranış sorunları
  • Konuşma gelişiminde yavaşlama
  • Yönlendirmeleri takip etme zorluğu

Çocuğunun bu belirtilerden bazılarını gösterdiğinden şüphelenen ebeveynler, en kısa sürede bir Kulak Burun Boğaz uzmanına başvurmalıdır. Çocuklarda işitme kaybı, kulak zarı delinmesi veya orta kulakta sıvı birikmesi gibi durumlardan kaynaklanabileceği gibi, nadiren kafa içi kitleleri gibi rahatsızlıklar doğrultusunda da ortaya çıkabilir.

İşitme Kaybı Yaşayan Çocuklarda Konuşma Gecikmesi

İşitme kaybı yaşayan çocuklarda konuşmaya başlama eylemi gecikebilir ve konuşma gelişimi oldukça yavaş ilerleyebilir. Çocuklarda işitme kaybının seviyesi arttıkça, bu durumun konuşma becerileri üzerindeki etkisi de artar.

İleri seviye işitme kaybına sahip olan çocuklarda, konuşma sırasında da birçok sorun gözlemlenebilir. Örneğin, tüm sesleri duyamadıklarından kelimeleri yanlış öğrenebilirler ve bu durum, kelimelerin başını veya sonunu telaffuz edememelerine sebep olabilir. Bu da çocukların, okulda ve sosyal hayatta iletişim kurmakta zorluk çekebilmelerine neden olur.

Ayrıca işitme kaybına sahip çocuklar, ses seviyelerini ayarlamakta zorluk çekebilirler. Bu sorunu yaşayan çocukların çok yüksek ya da çok kısık sesle konuştukları görülebilir.

İşitme kaybının seviyesi arttıkça, iletişim sırasında duraksamalar ve sorulara verilen anlamsız cevaplar da artabilir. Tüm bu sorunlar, çocuğun gelişiminde ve sosyal yaşamında kalıcı olumsuz etkiler yaratabileceğinden, işitme kaybı yaşayan çocukların işitmesinin erken dönemde desteklenmesi oldukça önemlidir. İşitme kaybı, nedenine göre tıbbi ya da cerrahi tedaviyle düzeltilebilir veya işitme cihazları ve koklear implant gibi yöntemlerle desteklenebilir. Erken teşhis ve tedavi sayesinde, işitme kaybının dil ve konuşma gelişimi üzerindeki olumsuz etkileri büyük ölçüde azaltılabilir.

İşitme Kaybı Olan Çocuklarla İletişim Kurmak

Çocuklarda işitme kaybı, genelde duyma yeteneğinin kısmi olarak zarar görmesi şeklinde ortaya çıkar. İşitme kaybı tedavisi tamamlanmamış olan veya kalıcı işitme kaybına sahip olan çocuklarla iletişim kurarken aşağıdaki yöntemleri uygulamak, onlarla kurulan iletişimi güçlendirmek için faydalı olabilir:

  • Eğer işitme kaybı yaşayan çocuk kendini ifade edebilecek durumda ise, sorununu insanlara anlatması yönünde teşvik edilebilir. Böylece, bu durumun kendini toplumdan izole etmesine sebep olan bir soruna dönüşmesi engellenebilir.
  • İşitme kaybı yaşayan bir çocukla ona bakarak konuşmak önemlidir. Böylece, dudak hareketleri ve mimikleri takip eden çocuk, ebeveynlerinin söylediği kelimeleri anlayabilir ve konuşurken o kelimeleri kullanabilir.
  • İletişim sırasında televizyon gibi arka plandaki seslerinin olmaması, işitme kaybı yaşayan çocukların sesleri daha iyi algılabilmesini sağlar.
  • Konuşma sırasında, abartılı olmamak kaydıyla el ve vücut dili kullanılması, çocukların söylenenleri anlamasını kolaylaştırır.
  • İşitme kaybı yaşayan çocuğun, işitmesinin desteklenmesi için işitme cihazı kullanması gerekebilir. Böyle durumlarda, ebeveynler çocuklarını işitme cihazı kullanmaya teşvik etmelidir. Alışma sürecinde çocuklar, bu cihazları kulaklarından çıkartmak isteyebilir. Fakat işitme cihazları çocukların anlama ve konuşma becerilerini geliştirmek için çok önemlidir ve kalıcı işitme kayıplarında çoğu zaman temel destek yöntemidir.
  • Çocuklarda işitme kaybı konusunda bilgi sahibi bir öğretmen, ders sırasında ve ders aralarında çocuğun yaşayabileceği iletişim sorunlarını en aza indirebilir. İşitme kaybı yaşayan çocukların ebeveynleri, çocuklarının öğretmenlerini bu konu hakkında bilgilendirebilirler.

Sonradan İşitme Kaybı Yaşayan Çocuklar

İşitme kaybı her yaşta insanın başına gelebilen bir sorundur. Çocuklarda işitme kaybı, anne karnında oluşan bir sorundan kaynaklanabilir. Anne karnında oluşan bir sorundan kaynaklanan ya da genetik bir şekilde gelişen işitme kaybı olmayan çocuklar da gelecek yaşamlarında söz konusu sağlık sorunuyla karşı karşıya kalabilirler.

Sonradan işitme kaybı yaşayan çocuklarda, bu problemin ortaya çıkmasının en yaygın sebebi enfeksiyonlardır. Çocukların solunum yolları ve orta kulakları, yetişkinlere göre daha sık enfeksiyon geçirir. Bu enfeksiyonlar pek çok kulak hastalığına neden olabilirler. Kulak zarı çökmesi veya delinmesi gibi problemler, kulak bölgesinin enfeksiyon kapması sonucunda ortaya çıkabilen ve işitme kaybına sebep olabilen hastalıklardır.

Bu tür sebeplerden kaynaklanan işitme kayıpları çoğunlukla geçicidir. Bu sebeplerin yanı sıra, çocuklarda işitme kaybı yaşanmasına sebep olabilen pek çok farklı hastalık da vardır. Bunlardan bazıları, tedavi edilmedikleri takdirde kalıcı işitme kaybına sebep olabilirler. Çocuklarda çok nadir görülse de (çoğunlukla nörofibromatozis tip 2 ile birlikte) akustik nörinom gibi kafa içi tümörleri ve bazı bağışıklık sistemi hastalıkları da işitme kaybına sebep olabilen ciddi sorunlardandır. Bu hastalıklar, tedavi edilmezlerse ciddi sağlık sorunlarına sebep olabilirler.

Çocuğunda sonradan ortaya çıkan işitme kaybı olduğundan şüphelenen ebeveynlerin derhal bir uzmana başvurması, işitme kaybının kalıcı hale gelmemesi açısından çok önemlidir. Ayrıca işitme kaybına sebep olabilen daha ciddi hastalıkların erken teşhisi, hayat kurtarıcı olabilmektedir.

Yeni Doğan Çocuklarda İşitme Kaybı Geçer Mi?

ABD’de yapılan araştırmalara göre her 1000 bebekten yaklaşık 2-3’ü işitme kaybıyla doğmaktadır. Yeni doğan çocuklarda işitme kaybı tanısı elde edebilmek için çocuklara bir takım özel testler uygulanır. Bu testlerin sonucunda bebekte işitme kaybı olduğu görülürse, kayba sebep olan temel faktör uzmanlar tarafından araştırılır.

İşitme kaybının tıbbi ya da cerrahi olarak tedavi edilip edilemeyeceği, altta yatan temel faktöre bağlı olarak belirlenir. Dış kulak ve orta kulak kaynaklı iletim tipi kayıpların birçoğu medikal veya cerrahi yollarla düzeltilebilir. İç kulak kaynaklı sensörinöral işitme kayıplarında ise işitme duyusunun ve konuşma gelişiminin desteklenmesi amacıyla uzmanlar işitme cihazı ya da koklear implant kullanımını gerekli görebilirler.

Ayrıca, prematüre çocuklarda işitme kaybı görülme oranı, normal zamanda doğan çocuklara göre daha yüksektir. Bunun nedenleri arasında doğum sırasında ya da sonrasında oksijensiz kalma, ileri derecede sarılık, enfeksiyonlar ve yenidoğan yoğun bakımında uzun süre kalma sayılabilir. Bunun dışında, erken doğum sonrasında bebeğin yaşamsal fonksiyonlarının normale döndürülebilmesi için kullanılan ilaç ve tedaviler de işitme kaybına sebep olabilir.

Çocuklarda İşitme Kaybı Nedenleri

Çocuklarda işitme kaybı nedenlerini sıralarken, doğuştan gelen ve sonradan oluşan işitme kayıplarını ayrı ayrı ele almak gerekir. Eğer bir bebek doğuştan işitme kaybına sahipse bu, çoğunlukla genetik bir sorundan kaynaklanır.

Down sendromu ve Usher sendromu gibi genetik olarak aktarılan sendromlar, işitme kaybı görülme sıklığını arttıran faktörlerdendir. Bazı çalışmalar, otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda işitme kaybının daha sık görülebildiğini göstermektedir; bu nedenle bu çocuklarda işitme değerlendirmesi önemlidir. Bunlar dışında doğuştan işitme kaybına sebep olan faktörler şu şekilde sıralanabilir:

Çocuklarda işitme kaybı nedenleri

  • Erken doğum
  • Doğum komplikasyonları
  • Gebelikte geçirilen enfeksiyonlar (sitomegalovirüs (CMV), kızamıkçık, toksoplazma gibi)
  • Annenin hamilelik sırasında işitme kaybına neden olan bir ilaç kullanmış olması
  • Annenin zararlı alışkanlıklara sahip olması
  • Annenin diyabet hastası olması

Eğer çocukta işitme kaybı sonradan geliştiyse bu, aynı yetişkinlerde olduğu gibi birçok farklı sebepten kaynaklanmış olabilir. Bu sebeplerden bazıları şu şekilde sıralanabilir:

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

Çocuklarda işitme duyusundaki ani ya da kademeli değişimler gelişim sürecini doğrudan etkileyebileceğinden gecikmeden tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.

  • Çocukta ani başlayan işitme kaybı veya seslere karşı tamamen yanıtsızlık fark edildiğinde vakit kaybetmeden aynı gün bir KBB uzmanına başvurulmalıdır.
  • Bebeklerin yüksek seslere irkilmemesi veya 6-12 aylık dönemde sesin geldiği yöne dönmemesi durumunda hekim değerlendirmesi gerekir.
  • Kulaktan sarı, yeşil veya kanlı akıntı gelmesi ve buna eşlik eden şiddetli kulak ağrısı varlığında doktora gidilmelidir.
  • Yaşıtlarına göre konuşma ve dil gelişiminde belirgin gecikme veya telaffuz bozuklukları gözlemlendiğinde uzman desteği alınmalıdır.
  • Denge kaybı, sık düşme, şiddetli baş dönmesi veya yüzde asimetri gibi nörolojik belirtiler eşlik ediyorsa acil tıbbi yardım istenmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Çocuklarda işitme kaybı kendiliğinden geçer mi?

Geçici orta kulak iltihapları veya kulak kiri kaynaklı işitme kayıpları uygun tedaviyle düzelebilir. Ancak iç kulak ya da işitme sinirindeki hasara bağlı gelişen sensörinöral kayıplar genellikle kalıcıdır; işitme cihazı veya koklear implant gibi erken rehabilitasyon yöntemleri gerektirir.

Çocuklarda işitme kaybı konuşmayı nasıl etkiler?

İşitme kaybı olan çocuklar ses frekanslarını tam duyamadıkları için kelimeleri doğru taklit etmekte zorlanabilir. Bu durum konuşma gecikmesine, harflerin yutulmasına, sınırlı kelime dağarcığına ve ses tonunu ayarlayamama gibi iletişim güçlüklerine yol açabilir.

Bebeklerde işitme testi ne zaman yapılır?

Yenidoğan işitme taraması bebek taburcu edilmeden önce, ideal olarak yaşamın ilk günlerinde yapılır. Taramadan geçemeyen bebeklerin ilk 3 ay içinde ayrıntılı odyolojik tanı alması ve gerekirse 6. aydan önce işitsel cihazlandırmaya başlanması önerilir.

Kaynakça

İlgili Makaleler

Çocuklarda Sensörinöral İşitme Kaybı

İletim Tipi İşitme Kaybı Olan Çocukların Eğitimi Nasıl Yapılır?

Bebeklerde İşitme Kaybı: Genetik Faktörler ve Çözüm Yolları

Bebeklerde İşitme Kaybının Erken Teşhisi ve Tedavisi
Whatsapp Hattı
Duymer İşitme Cihazları