Yazar: Uzm. Odyolog Özgür Uğurtay, Odyoloji Uzmanı
İnceleyen: Doç. Dr. Çağlar Çallı, Kulak Burun Boğaz Uzmanı
Son güncelleme:
Çocuklarda işitme cihazı kullanımı, işitme kaybının dil, bilişsel ve sosyal gelişim üzerindeki olumsuz etkilerini en aza indirmek için erken dönemde başlatılır ve banyo ile uyku dışında, uyanık olunan tüm saatlerde düzenli olarak sürdürülür.
Çocuklar için işitme; dil gelişimi, bilişsel gelişim, sosyallik ve akademik başarı için oldukça önemlidir. İşitme kaybı varlığında en başta dil gelişimi etkilenir.
İşitme kaybının derecesi, tipi, başlangıç zamanı, müdahale yaşı gibi birçok faktör dil gelişimini doğrudan etkilemektedir. Bu nedenle erken müdahale ve rehabilitasyon dil gelişimi için anahtar rol oynamaktadır.
İlk 3 ayda işitme kaybının tanılanması, ilk 6 ayda ise cihazlandırılması ve işitsel rehabilitasyon önem taşımaktadır.
Ülkemizde yapılan yenidoğan işitme taramaları sayesinde işitme kaybının erken tanılanması hedeflenmiştir.
Bebek ve çocuklarda hafif derecede bir işitme kaybı olsa dahi dil gelişimi olumsuz etkilenebilir.
Bebeğinizin 6. aydan sonra ses kaynağına yönelmemesi, çocuklarda ise konuşamama veya konuşma gecikmesi, seslere tepki vermemesi, televizyonun sesini fazla açması gibi durumlarda mutlaka doktora başvurunuz.
Ne Zaman Doktora Başvurmalı?
Çocuklarda işitsel ve dilsel gelişim basamaklarının takip edilmesi, olası işitme kayıplarının gecikmeden saptanması açısından kritik önem taşır.
- Yenidoğan işitme tarama testinden geçememe veya sonucun şüpheli çıkması durumunda vakit kaybetmeden KBB uzmanına başvurulmalıdır.
- Bebek yüksek seslere irkilme, göz kırpma veya başını çevirme şeklinde tepki vermiyorsa değerlendirme gerekir.
- Yaşıtlarına göre agulama, heceleme ya da anlamlı kelime çıkarma gibi dil becerilerinde belirgin gecikme görülüyorsa uzmana danışılmalıdır.
- Çocuk sık kulak enfeksiyonu geçiriyor, kulağını çekiştiriyor veya sürekli televizyonun sesini yükseltiyorsa muayene edilmelidir.
- Daha önce normal duyan bir çocukta ani gelişen işitme kaybı fark edilirse beklemeden, aynı gün KBB hekimine başvurulmalıdır.
Bebeklerde ve Çocuklarda İşitme Cihazı Nasıl Kullanılır?
Kalıcı bir işitme kaybı tespit edildiği durumda vakit kaybetmeden işitme cihazı kullanımına başlanmalıdır.
İşitme cihazları, işitme kaybını tedavi etmez fakat seslerin beyne iletimini sağlayarak işitme kaybının olumsuz etkilerini en aza indirmeyi hedefler.
İşitme cihazları yerleşim yerlerine göre temelde kulak arkası ve kulak içi olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.
Bebek ve çocuk hastalarda, pediatrik uyumlu, kilitlenebilir pil kapağına sahip, kulak kalıbı ile uygulama yapılan kulak arkası işitme cihazları tercih edilmektedir. Bebek ve çocuklarda fiziksel gelişim daha hızlı olduğu için büyümeye bağlı olarak kulak kanalının hacmi de genişleyecektir.
Bu nedenle yumuşak materyalden yapılmış kulak kalıbı kullanılıp, kullanılan kalıbın ilk 6 aya kadar ayda bir defa değiştirilmesi gerekir.
İşitme cihazı kullanmaya başladıktan sonra sesleri kaçırmaması ve dil gelişimi için düzenli kullanım çok önemlidir.
Bebek uyanık olduğu sürece duş alma gibi aktiviteler dışında cihazı sürekli olarak kullanmalıdır.
İşitme cihazının pili bittiğinde hiç ses gitmeyeceği için ebeveyn tarafından belirli aralıklarla pillerin kontrol edilmesi gerekir. Alışma sürecinde bebekler, işitme cihazını sürekli çıkartma eğilimi gösterebilirler, bu durumda ipli çocuk askılığı gibi aparatlardan faydalanılabilir.
Bebekler şikayetlerini dile getiremedikleri için ebeveynlere bu konuda büyük bir sorumluluk düşmektedir. İşitme cihazının düzenli temizliği ve kontrollerinin yapılması gerekir.
Ek olarak çocuğun dil gelişimi açısından cihazın düzenli kullanımı ve rehabilitasyon ile birlikte ailelerin çocukla bolca vakit geçirip, iletişim kurması oldukça önemlidir.
Çocuklarda İşitme Cihazına Uyum Sürecini Kolaylaştıran Öneriler
Çocukların işitme cihazını benimsemesi ve düzenli kullanması ebeveynlerin sabırlı ve tutarlı yaklaşımına bağlıdır. İlk günlerde cihazı kısa sürelerle taktırıp sevdiği oyunlarla dikkati dağıtmak alışma sürecini hızlandırır.
- Cihazı takarken zorlamak yerine olumlu pekiştireçler ve eğlenceli rutinler oluşturun.
- Kulak kalıbının kulağa tam oturduğundan ve ses kaçağına bağlı ötme (feedback) yapmadığından emin olun.
- Okul ve kreş çağındaki çocuklarda öğretmenleri cihazın kullanımı ve pil değişimi konusunda bilgilendirin.
- Cihazın kaybolmasını veya düşmesini önlemek için güvenlik klipsleri ya da tutucu bantlar tercih edin.
Sıkça Sorulan Sorular
Bebekler ve çocuklar günde kaç saat işitme cihazı takmalıdır?
Bebekler ve çocuklar, banyo ve uyku saatleri dışında uyanık oldukları tüm zaman boyunca işitme cihazını takmalıdır. Araştırmalar, günde 10 saat ve üzerindeki düzenli kullanımın dil ve konuşma gelişimi açısından daha iyi sonuçlarla ilişkili olduğunu göstermektedir.
Çocuklarda kulak kalıbı ne sıklıkla yenilenmelidir?
Bebeklik döneminde kulak kanalı hızla büyüdüğü için ilk 6 ayda kulak kalıpları ayda bir yenilenebilir. Çocukluk döneminde ise kalıp kulağa dar gelmeye başladığında veya cihazda ötme (feedback) sesi oluştuğunda hemen uzman kontrolünde değiştirilmelidir.
Çocuklarda hangi tür işitme cihazları tercih edilir?
Pediatrik grupta genellikle yumuşak kulak kalıbıyla uygulanan kulak arkası (BTE) işitme cihazları tercih edilir. Bu cihazlar büyüme sürecinde kalıp değişimini kolaylaştırır ve kilitlenebilir pil kapağı sayesinde çocukların pilleri yutma riskini azaltır.
Kaynaklar
- NIDCD (ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri). Hearing Aids (erişim: 2 Ekim 2026)
- NHS. Hearing aids and implants (erişim: 2 Ekim 2026)


