Çocuğu İşitme Cihazı Kullanacak Ebeveynler İçin Tavsiyeler

Yazar: Uzm. Odyolog Özgür Uğurtay, Odyoloji Uzmanı
İnceleyen: Doç. Dr. Çağlar Çallı, Kulak Burun Boğaz Uzmanı
Son güncelleme: 5 Ekim 2026

Çocuğu işitme cihazı kullanacak ebeveynler, cihazın düzenli takılmasını sağlamalı, kulak kalıbı ve pil kontrollerini aksatmamalı ve bolca sözel iletişim kurmalıdır. Erken müdahale konuşma gelişimini destekler.

Çocuğum İçin En Uygun İşitme Cihazını Nasıl Seçebilirim?

Çocuğunuza işitme kaybı teşhisi konursa, işitme kaybı tedavisi, işitsel rehabilitasyon ve konuşma ve dil terapisi konularında birçok karara varacaksınız.

Sağlığa yönelik ilk önemli adım, bebeğinize veya çocuğunuza uygun çocuk işitme cihazı seçimi olacaktır. Günümüzde özellikle tasarım ve uygulama alanında son teknolojilerin uygulandığı çocuk işitme cihazı olarak geliştirilmiş dijital işitme cihazlarının tercih edilmesi daha önemli hale gelmiştir.

Günümüzde işitme cihazlarının pek çok türü bulunmaktadır. İşitme kaybı miktarına bakılmaksızın hemen hemen tüm çocuklarda kulak arkası (BTE) işitme cihazı kullanmak uygundur.

İşitme cihazları, dış kulağa tam oturan yumuşak, silikon bir kalıpla kulağa ses iletir. Çocuklarda büyüme çok hızlı olduğundan bu kalıplar kulak arkası işitme cihazlarında kolayca değiştirilebilmektedir.

Ayrıca mikrofon özellikleri ve çeşitli işlemleme stratejileri sayesinde gürültülü ortamlarda konuşmaları daha iyi anlayabilme olanağı verdiğinden dijital işitme cihazları tercih edilmelidir.

Bunların yanı sıra seçeceğiniz işitme cihazında yardımcı dinleme aksesuarlarıyla (FM sistem, multi mikrofon gibi) uyum, birden fazla mikrofon ve program seçeneği, pil yutma tehlikesine karşı pil kapağı kilidi, pil ve cihazın çalışma durumunun takibi için ışıklı göstergelerin varlığı gibi özelliklerin olup olmadığını sorgulayabilirsiniz.

Öte yandan teknik servis desteğiyle ilgili de bilgi almanızı öneririz.

İşitme Cihazının Çocuğunuza İlk Kez Takılmasında Nasıl Bir Yol İzlenecek?

Kulak kalıbının alınması

Hangi işitme cihazını alacağınıza karar verdiğinizde ilk aşama dış kulak yolu kalıbı almak olacaktır. Bu işlem sırasında bir pamuk veya köpük baraj kulak kanalına güvenli bir derinlikte yerleştirilir ve ardından dış kulak kanalı kalıp malzemesiyle doldurulur. Bu işlem yaklaşık 5-10 dakika sürer. Kulak kalıbının laboratuvarda hazırlanıp teslim edilmesi 1-2 gün sürebilir. Çocuğunuz büyüdükçe periyodik olarak yeni kulak kalıplarına ihtiyaç duyulacaktır.

İşitme cihazlarının takılması

Bu randevu sırasında işitme uzmanı, kulak kalıplarının çocuğunuzun kulaklarına düzgün şekilde uyduğundan emin olacak ve çocuğunuzun işitme kaybına yönelik işitme cihazlarını programlayacaktır. İşitme cihazları ilk kez programlandıktan sonra ve etkinleştirildiğinde çocuğunuz hemen yeni sesler duymaya başlar.

İşitme cihazı kullanan bebekler anne veya babanın sesine ani bir tepki verme eğilimindedirler. İlk programlama ve aktivasyondan sonra işitme uzmanı, hafif seslerin yeterince yüksek, konuşma seslerinin rahat işitilebilir ve yüksek seslerin rahatsız edici olmadığından emin olmak için bazı doğrulama testleri yapacaktır.

İşitme uzmanı ayrıca size işitme cihazlarını nasıl takıp çıkaracağınızı, nasıl açıp kapatacağınızı, işitme cihazının çalışıp çalışmadığını ve pil durumunu nasıl takip edeceğinizi, periyodik bakımını ve temizliğini nasıl yapmanız ya da yaptırmanız gerektiğini, sağ-sol işitme cihazı arasındaki farkı anlatacak sorularınızı yanıtlayacak ve bir sonraki randevunuzu organize edecektir.

Çocuğum İçin İşitme Cihazlarının Önemi Nedir?

1. Doğumdan üç yaşa kadar çocukların beyinleri hızlı bir gelişme dönemindedir. Konuşmayı da bu kritik dönemde edinirler. İşitme, konuşma ve dil gelişimi için ses girişi olmalıdır. Sesten yoksunluk konuşma ve dil gelişiminde gecikmeye neden olacağı gibi sosyal ve bilişsel gelişimi de olumsuz etkileyebilecektir.
2. Çocuklarda konuşma kazanımı dinleme yoluyla edinilir. Çocuklar dili öğrenirken kelimeleri, sözlü sözdizimini ve dil yapısını yakalarlar. İşitme kaybı olan çocuklar için bu kelimeleri ve sözdizimlerini yakalamak işitme cihazı olmayınca zorlaşacaktır. Çocuk işitme cihazı kullandıkça kelimeleri daha kolay yakalayacak ve dil kazanımını daha sağlıklı gerçekleştirecektir.
3. Sürekli işitme anne-baba ile bağ kurma (özellikle bebekler ve küçük çocuklar için) açısından önemlidir. Bu bağ sayesinde anne baba ile çocuk arasında güven duygusu daha kesintisiz oluşur.

İşitme Cihazı Kullanan Çocuğuma Nasıl Yardımcı Olabilirim?

Her kelime önemlidir!

İşitme, öğrenmek ve iletişim kurmak için ihtiyaç duydukları becerileri geliştiren çocuklarda özellikle önemlidir. Çocuklar konuşmayı dinleyerek konuşmayı öğrenirler. Çocuğunuzla sürekli iletişim daha iyi sonuçlar doğuracaktır.

İşitme cihazı kullanan çocuğunuzun başarılı olmasına yardımcı olmak için yapabileceğiniz pek çok yol vardır. Bunlardan bazılarını sizin için aşağıda sıralamaya çalıştık:

• Çocuğunuza aktif olarak katılın ve onu sözlü iletişime teşvik edin. Konuşma ve kitap okumak için rutin oyunlar, aktiviteler kurun. Açık, net ifadelerle tane tane ve olabildiğince yakın mesafeden (en fazla 2 metre) konuşun.
• Çocuğunuzu işitme cihazlarını kullanmaya teşvik edin. Zaman zaman işitme cihazlarını takmak istemeyebileceklerini anlayışla karşılayın ve kesinlikle cezalandırmayın. Küçük başarıları işitme cihazlarını tüm gün kullanana dek kutlayın. İşitme cihazlarıyla aranızdaki iletişimin daha iyi olduğunu ona anlatmaya ya da oyunlarla göstermeye çalışın.
• Beklenmedik durumlar için hazırlıklı olun. Yanınızda yedek pil bulundurun (pilleri çocuğun ulaşamayacağı yerde saklayın), işitme cihazını giysilerine tutturan bir işitme cihazı klipsi kullanın ve işitme uzmanının iletişim bilgilerini yanınızda bulundurun.
• Mümkün olduğunca arka plan gürültüsünü azaltın. Çocuğunuzun duymasını kolaylaştırın.

Ne Zaman Bir Uzmana Danışmalı?

Çocuklarda işitme cihazı kullanım sürecinde bazı durumlar ayar değişikliği ya da klinik kontrol gerektirir. Aşağıdaki belirtileri fark ettiğinizde odyoloğunuza veya KBB uzmanına başvurmalısınız:

• Cihaz kulağa tam oturduğu halde sürekli ötme veya ıslık sesi (feedback) yapıyorsa
• Kulak kalıbı çocuğun kulağında kızarıklık, yara veya belirgin ağrı oluşturuyorsa
• Çocuğunuz alışık olduğu ses seviyelerine aniden tepki vermemeye başladıysa
• Kulaktan akıntı, kötü koku veya kaşıntı geliyorsa
• Kulak kalıbı kulaktan gevşeyip kolayca düşüyorsa (büyümeye bağlı kalıp yenileme ihtiyacı)

Sıkça Sorulan Sorular

Çocuğum işitme cihazını günde kaç saat takmalıdır?

Çocukların dil ve konuşma gelişimini yakalayabilmesi için işitme cihazlarını uyku ve banyo saatleri haricinde tüm uyanık kaldıkları süre boyunca takmaları hedeflenir. İlk günlerde kısa sürelerle başlanarak saat kademeli şekilde artırılabilir.

Çocuklarda kulak kalıbı ne sıklıkla değiştirilmelidir?

Bebekler ve küçük çocuklar çok hızlı büyüdüğü için kulak kalıpları ilk yaşlarda birkaç ayda bir yenilenmelidir. Okul çağı çocuklarında ise genellikle yılda 1-2 kez kalıp değişimi yeterli olur.

Çocuğum işitme cihazını çıkarmak isterse ne yapmalıyım?

Cihazı zorla takmak yerine kulağında yara ya da sesin rahatsız edici olup olmadığını kontrol edin. Cihazı eğlenceli aktiviteler sırasında takarak dikkatini dağıtın ve alışana kadar sabırla pozitif pekiştirme uygulayın.

Kaynaklar

• NIDCD (ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri). Hearing Aids (erişim: 2 Ekim 2026)
• NHS. Hearing aids and implants (erişim: 2 Ekim 2026)