Yazar: Uzm. Odyolog Özgür Uğurtay, Odyoloji Uzmanı
İnceleyen: Prof. Dr. Adnan Ünal, Kulak Burun Boğaz Uzmanı
Son güncelleme:
Serbest alan odyometrisi, ses yalıtımlı bir kabinde kulaklık kullanılmadan hoparlörler aracılığıyla uygulanan, özellikle küçük çocukların ve işitme cihazı kullanıcılarının işitme düzeyini belirleyen akustik bir testtir.
Serbest alan odyometrisi özellikle çocuklarda ve işitme cihazı kullanıcılarında uygulanan ve odyologlar ya da odyometristler tarafından gerçekleştirilen bir işitme testidir.
İşitme testlerinin bazıları her yaştan çocuklar için, bazıları çocuğun yaşı ve anlayış seviyesine göre kullanılabilir.
Çocuğun nasıl ve ne zaman test edilmesi gerektiği, işitme bozukluğu için genetik yatkınlık ve çocuğun belirli risk faktörlerine maruz bırakılıp bırakılmadığı gibi bir dizi faktöre bağlıdır.

Serbest Alan Odyometrisi Nasıl Yapılır ve Ne İşe Yarar?
Serbest alan odyometrisi, ses yalıtımlı özel bir kabin içerisine belirli açılarla yerleştirilmiş hoparlörler aracılığıyla gerçekleştirilir. Test sırasında hastaya herhangi bir kulaklık takılmaz; uyarı sesleri doğrudan oda içerisindeki serbest alandan verilir.
Bu yöntem, kulaklık takmayı tolere edemeyen bebek ve küçük çocukların işitme eşiklerini belirlemede son derece değerlidir. Ayrıca işitme cihazı veya koklear implant kullanan bireylerin cihazdan elde ettiği gerçek işitme kazancını ve konuşmayı ayırt etme başarısını değerlendirmede kullanılır.
Yenidoğanlarda İşitme Testi Nasıl Yapılır?
Yenidoğanların hastaneden veya doğumhaneden ayrılmadan önce test uygulanması yaygın bir uygulama haline gelmiştir. Çocuğun işitme kaybının 3 aylıktan önce teşhis edilmesi önemlidir. Doğumda mevcut işitme kaybı olan bir bebek, konuşma ve dil gelişimi için önemli bir zaman olan 6 aylıktan önce tedaviye başlamalıdır. İşitme kaybı erken tespit edilen ve erken müdahale olan çocukların okula girdikleri zaman akranları düzeyinde işlev gördüğü tespit edilmiştir.
Yeni doğanlar için iki birincil tarama testi vardır. Her iki test de ağrısızdır, sadece birkaç dakika sürer ve bebek uyurken yapılır.
Bebeğin kulağına küçük bir prob yerleştirilen Otoakustik Emisyon (OAE) testi ile sesler kulağa iletilir ve kokleadan yansıyan akustik yanıtlar kaydedilir. Kulakta sıvı varlığı veya işitme kaybı durumunda emisyon yanıtı alınamayabilir.
Bebeğin başına ve kulak çevresine yerleştirilen elektrotların kullanıldığı İşitsel Beyin Sapı Yanıtı (ABR) testinde, bebek dinlenirken kulaklıklar aracılığıyla akustik uyarılar verilir. Beyin sapındaki elektriksel aktivitenin analizi sayesinde işitme eşikleri belirlenir.
Tarama testlerini geçemeyen bir bebek, sonuçları onaylamak ve bir odyolog tarafından derinlemesine bir değerlendirme almak için tekrar taranmalıdır.
7 Ay ile 2 Yaş Arasındaki Bebeklerde İşitme Nasıl Test Edilir?
Çeşitli frekans aralıklarını (örneğin bir davul, çıngırak, zil vb.) temsil eden elde tutulan ses uyarıcılarının kullanımını içeren basit bir davranışsal odyometri testi uygulanır. Bu test, belirli seslere cevap olarak bebeğin davranışını gözlemlemek için kullanılır.
Bebeğin hoparlörler aracılığıyla çeşitli seslere maruz kaldığı görsel güçlendirme ile ses alanı testi yapılır. Bebek herhangi bir ses kaynağına yöneliyor mu gözlemlenir. Cevap verirken, çocuk eğlenceli bir görsel görüntü veya oyuncak ile ödüllendirilir.
Yürümeye Başlayan Çocuk Testi (2 - 3 yaş)
Oyun odyometrisi (CPA), yaklaşık 2-5 yaş arasındaki ve teste katılabilecek olgunluktaki çocuklarda kullanılan; kulaklıkla ya da serbest alanda uygulanabilen ve işitme kaybı hakkında ayrıntılı bilgi sağlayan bir testtir. Test genellikle bir oyunla yapılır ve çocuktan her ses duyulduğunda oyuncakla bir şey yapması istenir (örneğin bir oyuncağa dokunma). Bu nedenle test, yürümeye başlayan çocuğun aktif katılımına dayanır.
Yürümeye başlayan çocuk işitme testini geçemezse, bir odyolog tarafından derinlemesine bir değerlendirme yapılması önerilir.
Büyük Çocuğu Test Etmek
Timpanometri, çocuğun orta kulağının ve kulak zarının durumunu değerlendirmeye yardımcı olan bir testtir. Kulak kanalına hava basıncı verilerek kulak zarının hareketliliği ölçülür. Bu test işitme eşiğini belirlemez; orta kulakta sıvı birikimi veya basınç dengesizliklerini tespit etmek amacıyla kullanılır.
Çocuklarda Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Çocuklarda işitme yetisi, dil ve konuşma gelişiminin temel taşıdır. İşitme ile ilgili aşağıdaki uyarı işaretleri fark edildiğinde zaman kaybetmeden bir kulak burun boğaz uzmanına başvurulmalıdır:
- Yenidoğan işitme taramasından geçememe veya sonucun şüpheli bulunması
- Bebeğin 3-4 aylık olmasına rağmen ani yüksek seslere irkilmemesi veya sesin geldiği tarafa yönelmemesi
- 12 aylık bir çocuğun kendi ismine tepki vermemesi ve hece sesleri çıkarmaması
- Konuşma ve kelime dağarcığı gelişiminin akranlarının belirgin biçimde gerisinde kalması
- Söylenenleri sık sık tekrarlatma, sesleri duymakta zorlanma ya da televizyon sesini sürekli yüksek seviyede dinleme
Sıkça Sorulan Sorular
Serbest alan odyometrisi ile standart kulaklık testinin farkı nedir?
Standart testlerde kulaklık yardımıyla her iki kulağın işitme eşiği ayrı ayrı ölçülür. Serbest alan odyometrisinde ise sesler hoparlörden akustik olarak verilir. Bu yöntem, kulaklık takamayan küçük çocukların ve işitme cihazı kullananların genel işitme performansını değerlendirmek için tercih edilir.
Serbest alan odyometrisinde kulaklar ayrı ayrı değerlendirilebilir mi?
Serbest alan testinde ses hoparlörden verildiğinden genellikle daha iyi işiten kulağın yanıtı ölçülür. Her iki kulağın bağımsız eşiklerini netleştirmek için standart kulaklık testleri gerekebilir; ancak bir kulağın maskelenmesi veya özel açılı hoparlör yerleşimiyle kısmi ayrım yapılabilir.
İşitme cihazı kullananlara serbest alan testi neden yapılır?
İşitme cihazı veya implantın bireye sağladığı gerçek kazancı test etmek amacıyla yapılır. Cihaz açık ve kapalıyken hoparlörden verilen seslere verilen yanıtlar karşılaştırılarak cihaz ayarlarının etkinliği ve konuşmayı anlama düzeyi doğrulanır.
Kaynaklar
- NHS. Hearing tests (erişim: 2 Ekim 2026)
- MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi). Audiometry (erişim: 2 Ekim 2026)


