İşitme Nedir? Nasıl Çalışır?

İnceleyen uzman: Prof. Dr. Adnan Ünal, Kulak Burun Boğaz Uzmanı
Son güncelleme: 2 Ekim 2026

İşitme, çevredeki ses dalgalarının dış kulak tarafından toplanıp orta kulak kemikçikleri üzerinden iç kulağa iletilmesi ve işitme siniri aracılığıyla beyne aktarılarak anlamlandırılması sürecidir.

İşitme, dış ortamdaki seslerin dış kulak yolundan iç kulağa iletilip iç kulaktaki sinir hücrelerini uyarması ve akustik bilginin beyne aktarılmasıyla dış ortamdaki seslerin algılanmasına denir.

Kulağın Bölümleri Nelerdir?

İnsan kulağı dış kulak, orta kulak ve iç kulak olmak üzere 3 bölümden oluşmaktadır.

Dış kulak, kulak kepçesi ve kulak yolundan oluşur. Kulak kepçesi kıkırdak bir yapıdan oluşur ve sesi toplamakla görevlidir. Burada toplanan ses kulak yolu ile orta kulağa iletilir.

Orta kulak, kulak zarı ile dış kulağa, oval pencere ile iç kulağa bağlanır. İçi havayla dolu olup, çekiç-örs-üzengi kemiklerini barındırır. Bu kemikler titreşerek sesin şiddetini artırır ve oval pencereye verirler.

İç kulak, işitme sinirleri ve işitme yapılarını barındırır. Buraya gelen ses, işitme organı tarafından algılanır ve elektriksel bilgi şeklinde işitme sinirleri vasıtasıyla beyne iletilir, beyinde işlenen bu bilgiyle işitme gerçekleşir.

İşitme Sistemi Nasıl Çalışır?

İşitme süreci, ses dalgalarının havada yayılmasıyla başlar. Kulak kepçesi tarafından toplanan bu dalgalar dış kulak yolundan geçerek kulak zarını titreştirir. Kulak zarındaki titreşimler orta kulaktaki çekiç, örs ve üzengi kemikçikleri aracılığıyla kuvvetlendirilerek iç kulağa aktarılır.

İç kulaktaki salyangozda (koklea) yer alan tüy hücreleri, bu mekanik titreşimleri elektriksel sinyallere dönüştürür. Oluşan sinir iletileri işitme siniri yoluyla beyindeki işitme merkezine ulaştırılır ve sesler burada anlamlı sözcüklere ya da çevresel uyarılara dönüşür.

İşitme Kaybı Çeşitleri Nelerdir?

İşitme kaybı dış, orta, iç kulak ve işitme sinirinde meydana gelen hasarlar sonucu işitme duyusunun azalması ya da yok olmasıdır. En sık görülen 3 tipi vardır. Bunlar;

1. İletim Tipi İşitme Kaybı: Dış ve orta kulakta meydana gelen hasarlara bağlı olarak ortaya çıkan işitme kaybıdır.
2. Sensörinöral Tip İşitme Kaybı: İç kulakta veya işitme sinirinde meydana gelen, sesin sinirsel uyarıya dönüşümünü ya da beyne iletilmesini engelleyen işitme kaybı tipidir.
3. Mikst Tip İşitme Kaybı: Hem iletim hem de sensörinöral bir kayıp söz konusudur.

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

İşitme duyusunda fark edilen ani ya da ilerleyici değişimler kulak sağlığı açısından dikkate alınmalıdır. Aşağıdaki belirtilerden biri görüldüğünde zaman kaybetmeden bir kulak burun boğaz uzmanına başvurulmalıdır:

• Ani gelişen işitme kaybında beklemeden, aynı gün KBB uzmanına başvurun; tedavinin ilk günlerde, ideal olarak ilk 72 saat içinde başlaması önemlidir.
• İşitme kaybına eşlik eden şiddetli baş dönmesi, denge kaybı ya da mide bulantısı varlığında
• Kulakta geçmeyen çınlama, uğultu, dolgunluk hissi veya şiddetli kulak ağrısı geliştiğinde
• Kulaktan sarı, yeşil ya da kanlı akıntı geldiğinde
• Konuşmaları ayırt etmekte zorlanma veya televizyon sesini sürekli yükseltme ihtiyacı hissedildiğinde bir uzmana danışılmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

İşitme duyusu nasıl işler?

İşitme, ses dalgalarının kulak kepçesiyle toplanıp kulak zarını ve orta kulak kemikçiklerini titreştirmesiyle başlar. Bu titreşimler iç kulaktaki tüy hücreleri tarafından elektriksel uyarılara dönüştürülür ve işitme siniriyle beyne iletilerek anlamlandırılır.

Tek taraflı işitme kaybı neden olur?

Tek kulakta işitme kaybı buşon (kulak kiri), orta kulak iltihabı, kulak zarı delinmesi, ani işitme kaybı ya da iç kulak damar tıkanıklıkları gibi nedenlerle gelişebilir. Nedenin netleşmesi için KBB hekimi muayenesi ve odyolojik değerlendirme gerekir.

İşitme kaybı kendiliğinden geçer mi?

Kulak kiri veya geçici enfeksiyonlara bağlı iletim tipi kayıplar tedaviyle düzelebilir. Ancak iç kulaktaki duyu hücrelerinin hasar gördüğü sensörinöral kayıplar genellikle kendiliğinden düzelmez ve işitme cihazı gibi rehabilitasyon yöntemleri gerektirir.

Kaynaklar

• NIDCD (ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri). How Do We Hear? (erişim: 2 Ekim 2026)
• Dünya Sağlık Örgütü (WHO). Deafness and hearing loss (erişim: 2 Ekim 2026)