+90 542 143 03 35
Yazar: Opr. Dr. Murat Uygur, Kulak Burun Boğaz Uzmanı
İnceleyen: Uzm. Odyolog Özgür Uğurtay, Odyoloji Uzmanı
Son güncelleme:
Baş dönmesi çoğunlukla iç kulaktaki denge mekanizması sorunları (kristal oynaması, vestibüler nörit, Meniere hastalığı), tansiyon dalgalanmaları, kansızlık, dehidrasyon, migren, stres veya nörolojik rahatsızlıklardan kaynaklanır.
Baş dönmesi, birçok insanın hayatında en az bir kez yaşadığı olumsuz bir durumdur. Baş dönmesi, kişilerin odaklanma ve yürüme gibi gündelik yeteneklerini etkileyebilir. Peki baş dönmesinin nedenleri nelerdir?
Baş dönmesi farklı faktörlerden kaynaklanabilir. Kulak ve beyindeki birçok neden, baş dönmesi semptomlarına neden olabilir. Bunlardan bazıları şu şekilde sıralanır:
- İç kulak problemleri: İç kulakta bulunan denge organlarındaki sorunlar, baş dönmesine neden olabilir. İç kulak enfeksiyonları, Meniere hastalığı, BPPV, Vestibüler Nörit ve sinirsel ya da nörolojik vertigo gibi rahatsızlıkların en yaygın belirtileri arasında baş dönmesi bulunur.
- Migren: Migren, baş ağrısı ve baş dönmesi semptomlarına neden olan nörolojik bir hastalıktır.
- Anksiyete ve panik atak: Anksiyete ve panik atak, vücutta olumsuz fiziksel semptomların oluşmasına neden olabilir. Baş dönmesi, bu semptomların biridir.
- Kan basıncı düşüklüğü: Kan basıncının düşük olması, yeterli oksijen ve kan akışının vücutta sağlanamaması nedeniyle baş dönmesine neden olabilir.
- Kristal oynaması: Kulak kristallerinin oynaması, baş dönmesine neden olan bir diğer iç kulak sorunudur. Bu sorun, kulaklarda biriken kalsiyum kristalleri ile ilişkilidir.
- Beyindeki problemler: Nadiren, beyindeki bir sorun da baş dönmesine neden olabilir. Beyin tümörleri, inme ve beyin kanaması gibi sorunlar, kişilerde baş dönmesi belirtilerinin ortaya çıkmasına neden olan ciddi sağlık sorunlarındandır.
Baş Dönmesi Tedavi Edilir Mi?
Baş dönmesi ya da vertigo tedavisi var mı sorusu, söz konusu rahatsızlığa sahip olan kişilerin merak ettikleri bir sorudur. Baş dönmesi semptomlarını tedavi etmek için doktorlar farklı tedavi yöntemleri kullanırlar. Tedavi yöntemi, semptomların sıklığına ve hastalığın seviyesine bağlı olarak değişebilir. Baş dönmesi semptomları, bazı durumlarda kendi kendine düzelebilir, ancak kimi zaman ilaçlar ya da fizik tedavi gibi yöntemler de rahatsızlığın giderilmesi konusunda etkili olabilir.
Sonuç olarak baş dönmesi, birçok nedene bağlı olarak ortaya çıkabilen yaygın bir belirti olduğundan, kişilerin ilgili rahatsızlığın altında yatan hastalığın ne olduğunun anlaşılabilmesi için uzmanlara başvurmaları gerekir.
Baş dönmesi semptomlarına sahipseniz, bir doktorla görüşerek belirtilerin nedenini belirleyebilir ve vertigo sebepleri, vertigo tedavisi ve vertigoyu tetikleyen yiyecekler hakkında bilgi alabilirsiniz.
Tedavi yöntemi, baş dönmesinin nedenine ve semptomların şiddetine bağlı olarak değişiklik gösterir. İlaç tedavisi, bazı baş dönmesi vakalarında oldukça etkili olabilir. Örneğin, migren veya anksiyete nedeniyle baş dönmesi semptomları yaşayan insanlar, ilaçlarla semptomlarını kontrol altına alabilirler.
BPPV gibi iç kulak problemleri ise özel bir baş pozisyonu tekniğinin uygulanması ile tedavi edilebilir. Fakat baş dönmesi ya da vertigo başlangıcı rahatsızlıklarından şikayetçi olan kişilerin sağlık kuruluşlarına başvurmadan herhangi bir tedavi yöntemini uygulamaları kesinlikle önerilmez.
Baş Dönmesine Ne İyi Gelir?
Dinlenme ve Rahatlama
- Hemen oturup dinlenmek veya uzanmak
- Gözleri kapatarak rahatlatıcı bir pozisyon almak
- Derin nefes almak veya gevşeme teknikleri uygulamak
Baş Dönmesi İçin İlaçlar
- Baş dönmesine neden olan altta yatan bir hastalık veya durum varsa, doktorun önerdiği ilaçları kullanmak
- Baş dönmesine eşlik eden mide bulantısı veya kusma gibi belirtileri hafifletmek için doktorun uygun gördüğü durumlarda bulantı önleyici ilaçlar kullanmak
Doktora Başvurmak
- Baş dönmesi şiddetli, sık ve uzun süreliyse veya başka semptomlarla birlikte ortaya çıkıyorsa bir doktora başvurmak
Fizik Tedavi
- Vestibüler rehabilitasyon: Baş dönmesi sorunlarına yönelik egzersizler ve terapiler içeren bir fizik tedavi yöntemi
Dengeli Beslenme
- Düşük kan şekeri seviyelerini önlemek için düzenli ve dengeli öğünler tüketmek
- Hekim önerisi doğrultusunda tuz ve mineral dengesini korumak (bazı tansiyon düşüklüklerinde sıvı ve tuz dengesi önemliyken, Meniere gibi hastalıklarda aşırı tuz tüketimi baş dönmesini tetikleyebilir)
Sıvı Tüketimi
- Susuzluğu giderecek şekilde yeterli miktarda su içmek
- Vücuttaki elektrolit dengesini sağlamak için spor içecekleri veya elektrolit içeren sıvılar tüketmek
Stresin Azaltılması
- Stresi azaltmak için yoga, meditasyon veya derin nefes egzersizleri yapmak,
- Uyku düzenine dikkat etmek ve yeterli uyku almak
Ne Zaman Doktora Başvurmalı?
Baş dönmesi çoğu zaman geçici nedenlere bağlı olsa da bazı durumlarda acil tıbbi müdahale gerektiren ciddi hastalıkların habercisi olabilir. Aşağıdaki belirtilerden biri baş dönmesine eşlik ediyorsa vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:
- Yüzde kayma, konuşma güçlüğü, kolda veya bacakta uyuşma ve güç kaybı (inme şüphesi durumunda vakit kaybetmeden 112 Acil Servis aranmalıdır)
- Ani gelişen işitme kaybı veya kulakta şiddetli basınç hissi (ani işitme kaybında beklemeden, aynı gün KBB uzmanına başvurulmalıdır; tedavinin ilk 72 saatte başlaması önemlidir)
- Çift görme, bilinç bulanıklığı veya bayılma
- Şiddetli göğüs ağrısı, çarpıntı ya da nefes darlığı
- Şiddetli ve ani başlayan baş ağrısı ile birlikte boyun tutulması
- Günlük yaşamı aksatan, düşmelere yol açan, geçmeyen veya giderek kötüleşen baş dönmesi atakları
Sıkça Sorulan Sorular
Baş dönmesi tansiyon düşüklüğünden kaynaklanabilir mi?
Evet, ani pozisyon değişikliklerinde ya da genel tansiyon düşüklüğünde (hipotansiyon) beyne giden kan akışı anlık olarak azalabilir. Bu durum sersemlik, göz kararması ve baş dönmesi hissine yol açar. Tansiyonun normale dönmesiyle belirtiler genellikle kısa sürede hafifler.
Kulak kristallerinin oynaması nasıl bir baş dönmesi yapar?
Tıpta BPPV olarak adlandırılan kristal oynaması, başın pozisyon değiştirmesiyle (yatağa yatarken, dönerken veya yukarı bakarken) aniden başlar. Genellikle saniyeler süren, etrafın fırıldak gibi döndüğü hissi ve mide bulantısıyla kendini gösteren şiddetli bir vertigo türüdür.
Baş dönmesi için hangi bölüme ve doktora gidilmelidir?
Baş dönmesi şikâyetinde ilk olarak Kulak Burun Boğaz (KBB) veya Nöroloji uzmanına başvurulmalıdır. KBB uzmanı iç kulak kaynaklı denge sorunlarını değerlendirirken, Nöroloji uzmanı beyin ve sinir sistemiyle ilişkili nedenleri araştırır. Gerekli görüldüğünde hekimler sizi yönlendirir.
Baş dönmesi kendiliğinden geçer mi?
Hafif sıvı kaybı, yorgunluk veya açlık kaynaklı baş dönmeleri dinlenme ve sıvı alımıyla düzelebilir. Ancak iç kulak hastalıkları, kristal oynaması veya nörolojik durumlara bağlı baş dönmeleri kendiliğinden geçmeyebilir ve tıbbi müdahale ya da manevra tedavisi gerektirebilir.
