Yazar: Opr. Dr. Murat Uygur, Kulak Burun Boğaz Uzmanı
İnceleyen: Prof. Dr. Adnan Ünal, Kulak Burun Boğaz Uzmanı
Son güncelleme:

Nörolojik vertigo (santral vertigo), beyin, beyincik veya beyin sapındaki sinirsel merkezlerin etkilenmesiyle ortaya çıkan ve kişinin kendisini ya da çevresini dönüyor gibi hissettiği denge bozukluğudur. Genellikle migren, inme, demiyelinizan hastalıklar veya kafa travmalarıyla ilişkilidir.
Vertigo, insanların sıklıkla yaşadığı bir semptomdur ve genellikle "baş dönmesi" olarak adlandırılır.
Vertigo, farklı nedenlerle ortaya çıkan bir rahatsızlık olsa da, sinirsel (nörolojik) vertigo türü, doğru teşhis ve tedavi ile kontrol altına alınabilir.
Nörolojik vertigo rahatsızlığının teşhisi için kişilerin uzman doktorlara başvurmaları gerekir.
Nörolojik (santral) vertigo, beyin sapı, beyincik veya beyindeki denge merkezlerinde ortaya çıkan sorunlardan kaynaklanan bir denge bozukluğudur.
Kulak ve beyin ile bağlantılı olan denge organlarını içeren vestibüler sistemin fonksiyonunu yerine getirememesi, kişilerde denge bozuklukluklarının ortaya çıkmasına neden olur.
Sinirsel vertigo, beyin ya da beyin sapındaki nörolojik sorunlar nedeniyle ortaya çıkar.
Rahatsızlığın belirtileri, uygun tedavi yöntemlerine başvurulmadığı takdirde kişilerin yaşam kalitelerini önemli ölçüde olumsuz etkiler.
Bu doğrultuda yapılması gereken ilk işlem, hastalara sinirsel vertigo teşhisi koymaktır. Doktorların bu tanıyı koymasının ardından, hastalar için uygun olan nörolojik vertigo tedavi yöntemlerine başvurulur.
Nörolojik Vertigo Tanısı Nasıl Konur?
Nörolojik vertigo tanısı koymak, doğru tedavi yöntemini belirlemek için önemlidir. Bu tanı, bir nörolog tarafından detaylı bir değerlendirme yapılması sonucu konulur.
Bu değerlendirme, hastanın semptomlarına, tıbbi geçmişine, fiziksel muayenesine ve test sonuçlarına dayanır. Aşağıdaki maddeler, nörolojik vertigo tanısı koymak için genellikle izlenen yol haritasını gösterir.
- Hastanın anamnezi
- Fizik muayene
- Kullanılan ilaçlar
- Görüntüleme testleri
- Vestibüler testler
- Kan testleri
Hastanın Anamnezi
Nörolojik vertigo tanısı koymak için, nöroloğun hastanın semptomları ve tıbbi geçmişi hakkında detaylı bir anamnez alması gerekir.
Bu, semptomların ne kadar sıklıkla meydana geldiğini, şiddetini, süresini ve başka semptomlarla birlikte mi yoksa tek başına mı olduğunu belirlemeye yardımcı olur.
Fiziki Muayene
Sinirsel vertigo tanısı koymak için, nöroloğun hastanın kulakları, gözleri, sinirleri ve kasları dahil olmak üzere bir fizik muayene yapması gerekebilir. Bu muayene, hastada bir nörolojik problemin olup olmadığını ortaya çıkaracaktır.
Kullanılan İlaçlar
Nörolojik vertigonun ortaya çıkması, bazı ilaçların yan etkileri ile de ilişkili olabilir. Özellikle, kulak ve beyin arasındaki dengeyi etkileyen ilaçların kullanımı, nörolojik vertigo semptomlarının ortaya çıkmasına neden olabilir.
Bu nedenle, uzman bir doktor, hastanın kullanmakta olduğu ilaçların yan etkilerini dikkate alarak, doğru teşhis ve tedavi yöntemlerini belirlemelidir.
İlaçların kullanımı ile ilgili tüm bilgilerin doğru ve eksiksiz bir şekilde paylaşılması, nörolojik vertigonun etkili bir şekilde tedavi edilmesine yardımcı olur.
Görüntüleme Testleri
Nörolojik vertigo tanısı koymak için, hastalara MR ya da CT taraması gibi görüntüleme testleri uygulanabilir. Bu testler, nörolojik problemlerin varlığını belirlemeye ve rahatsızlığın nedenini tanımlamaya yardımcı olur.
Vestibüler Testler
Vestibüler testler, iç kulaktaki bozuklukların tespit edilmesini sağlar. Bu testler arasında kalorik testler, rotasyonel testler, videonistagmografi (VNG) ve elektronistagmografi (ENG) gibi testler yer alır. Bu testler nörolojik vertigo teşhisinde de kullanılırlar.
Kan Testleri
Sinirsel vertigo tanısı koymak için hastalara kan testleri de yapılabilir. Kan testleri, enfeksiyon, inflamasyon veya başka bir tıbbi durumun neden olabileceği semptomların belirlenebilmesini sağlar.
Yukarıdaki yöntemler ışığında kişilere sinirsel vertigo tanısı konulmasının ardından, nörolojik vertigo tedavisi için uygun olan yöntemlere başvurulur.
Nörolojik Vertigo Tedavisi Nasıl Yapılır?
Sinirsel vertigo tedavisi, hastaların belirtileri, yaşları ve sağlık durumları doğrultusunda yapılır. Nörolojik vertigo tedavisi için doktorlar, çeşitli yöntemlere başvurabilirler. Bu yöntemler şu şekilde sıralanabilir:
- İlaç tedavisi
- Fizik tedavi
- Cerrahi yöntemler
- Diyet değişiklikleri
- Stres yönetimi
Nörolojik vertigo tedavisinin başarısı altta yatan nedene bağlıdır; uygun tedaviyle belirtiler kontrol altına alınabilir veya belirgin şekilde azalabilir. Altta yatan neden tedavi edilmediğinde ise kalıcı dengesizlik ve diğer ciddi sorunlar gelişebilir.
Sıralanan bu olumsuz etkiler, kişilerin gündelik ve iş yaşamlarını direkt olarak olumsuz etkiler. Bu sebeple, sinirsel vertigo belirtileri gösteren kişilerin hayatları oldukça zorlaşır.
Bu sebeple kişilerin nörolojik vertigo ile başa çıkma yöntemleri hakkında bilgi sahibi olmaları gerekir.
Nörolojik Vertigo ile Başa Çıkma Yöntemleri
Nörolojik vertigo belirtileri, yaşam kalitesini önemli ölçüde olumsuz etkileyebilir. Bu sebeple kişiler, semptomları kontrol altına alabilmek için bazı yöntemlere başvurabilirler.
Bu doğrultuda nörolojik vertigo ile başa çıkmak için kişilere verilebilecek bazı öneriler şu şekilde sıralanabilir:
- Uzman bir doktora başvurun
- Ani hareketler yapmaktan kaçının
- Doktor tavsiyesi doğrultusunda yeni bir diyet programı oluşturun
- Stresli ortamlarda bulunmayın
Vertigo evde tedavi edilir mi diye soran kişiler, yukarıdaki yöntemleri doktor kontrolünde uygulayabilirler. Fakat nörolojik vertigo, beyin ile ilişkili sorunlar doğrultusunda ortaya çıktığından, diğer vertigo türlerine oranla daha tehlikeli olabilir.
Bu sebeple, söz konusu rahatsızlığa sahip olan kişiler, vertigo egzersizleri gibi evde tedavi yöntemlerine başvurmadan uzman nörologlara başvurmalıdırlar.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Nörolojik vertigo, merkezi sinir sistemini ilgilendiren acil veya ciddi bir durumun belirtisi olabilir. Aşağıdaki uyarı işaretlerinden herhangi biri eşlik ettiğinde zaman kaybetmeden uzman hekime başvurulmalıdır:
- Yüzde kayma, kolda veya bacakta güçsüzlük, uyuşma ve peltek konuşma gibi inme belirtileri varsa vakit kaybetmeden acil servise (112) başvurun.
- Çift görme, bulanık görme veya ani görme kaybı eşlik ediyorsa
- Daha önce yaşanmamış şiddette, ani başlayan baş ağrısı ve bilinç bulanıklığı görülüyorsa
- Desteksiz ayakta duramayacak veya yürüyemeyecek kadar ağır bir denge kaybı mevcutsa
- Baş dönmesine ani gelişen işitme kaybı eşlik ediyorsa beklemeden, aynı gün KBB uzmanına başvurun; erken müdahale kritik önemdedir.
Sıkça Sorulan Sorular
Nörolojik vertigo ile iç kulak kaynaklı vertigo arasındaki fark nedir?
İç kulak kaynaklı (periferik) vertigo genellikle pozisyon değişiklikleriyle şiddetlenen, kısa süreli ve yoğun dönme hissiyle seyreder. Nörolojik (santral) vertigo ise beyin veya beyin sapından kaynaklanır; dönme hissi daha hafif ama sürekli bir dengesizlik şeklinde hissedilebilir ve sıklıkla çift görme, konuşma bozukluğu gibi diğer nörolojik bulgular eşlik eder.
Nörolojik vertigo tamamen iyileşir mi?
İyileşme süreci vertigoya yol açan birincil nedene göre değişir. Vestibüler migren kaynaklı nörolojik vertigo uygun medikal tedavi ve tetikleyicilerden kaçınma ile kontrol altına alınabilirken; damarsal problemler veya sinir hasarlarında vestibüler rehabilitasyon ve nörolojik tedavi protokolleriyle semptomların hafifletilmesi hedeflenir.
Nörolojik vertigo atağı sırasında ne yapılmalıdır?
Atak esnasında düşme riskini önlemek için sakin bir şekilde oturulmalı veya uzanılmalıdır. Ani baş ve boyun hareketlerinden kaçınılmalı, loş ve sessiz bir ortamda dinlenilmelidir. Baş dönmesine konuşma bozukluğu, yüzde sarkma veya uzuvlarda güçsüzlük eşlik ediyorsa hiç vakit kaybetmeden acil servise başvurulmalıdır.
Kaynaklar
- NHS. Vertigo (erişim: 2 Ekim 2026)
- NIDCD (ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri). Balance Disorders (erişim: 2 Ekim 2026)


