Yazar: Uzm. Odyolog Özgür Uğurtay, Odyoloji Uzmanı
İnceleyen: Opr. Dr. Murat Uygur, Kulak Burun Boğaz Uzmanı
Son güncelleme:

Vertigo egzersizleri, özellikle iç kulakta kristal oynaması (BPPV) kaynaklı baş dönmesini gidermek için yarım daire kanallarındaki kristalleri yerine oturtmayı amaçlayan baş ve vücut manevralarıdır.
Vertigo ya da baş dönmesi sorunuyla yüzleşen kişiler, birtakım egzersiz ve fiziksel aktiviteler yaparak ilgili olumsuz belirtileri azaltabilirler. Fakat bu noktada altı çizilmelidir ki, bu hareketleri evde uygulamadan önce kişilerin mutlaka uzman doktorlara danışmaları önerilir.
Uzmanlar, kişilerin sağlık durumu elverişli ise vertigo belirtilerini azaltabilmek için vertigo egzersizleri önerebilirler.
Baş dönmesi sorununa sahip olan kişiler, dönme ya da dengesini kaybetme gibi hisler yaşayabilirler. Bu kişilere teşhis konulması için vertigo testi yapılması gerekmektedir.
Ayrıca kişiler kendilerini hastaymış gibi de hissedebilirler. Bu durumun en yaygın olarak görülen hali, iyi huylu paroksismal pozisyonel vertigo (BPPV) rahatsızlığında görülür. Bu rahatsızlık, iç kulaktaki kalsiyum kristallerinin gevşemesi (kristal oynaması) sonucu ortaya çıkar.
Bu sorunu yaşayan kişiler, doktor tavsiyesi doğrultusunda vertigo hareketi uygulamaları yaparak rahatsızlığın belirtilerini azaltabilirler. Bu hareketler, vertigo manevra hareketi ya da denge egzersizleri olarak anılır.
Vertigo Egzersizleri ve Vertigo Hareketleri Nasıl Yapılır?
Vertigo, belirli bir hastalığı taşıyan kişilerde bir baş dönmesi belirtisi olarak ortaya çıkar. Vertigo için egzersizler, doktorların verdikleri talimatlara harfiyen uyularak yerine getirilebilir. Bu egzersizleri evde de yapabilirsiniz. Buradan hareketle vertigo hareketleri nasıl yapılır sorusunun cevabı, aşağıdaki manevralar uygulanarak gerçekleştirilebilir:
Semont Manevrası
Evde vertigo egzersizleri yapmak isteyenler için ilk tercihlerden biri Semont manevrasıdır. Bu manevra sol kulakta hissedilen baş dönmesi için uygulanır. Bu uygulama için öncelikle kişi oturur. Başını 45 derece sağa çevirir. Yatağın ucuna doğru başını hareket ettirmeden hızlıca uzanır. Bu pozisyonda yaklaşık 30 saniye beklenir.
Ardından birkaç dakika dinlenilir ve baş, sağ yana çevrilerek hareket tekrar edilir. Bu manevra, vertigo belirtileri ortadan kalkana kadar, günde 3 kez olacak şekilde yapılabilir.
Epley Manevrası
Baş 45 derece sola çevrilir ve alta bir yastık yerleştirilir. Baş yatakta iken hızla sırt üstü uzanılır ve 30 saniye beklenir. Bu pozisyonda yastık omuzların altında durur. Baş kaldırılmadan sağa çevrilir ve 30 saniye beklenir.

Son olarak baş ve vücut sağa çevrilir ve yere bakılarak 30 saniye daha beklenir.
Koruyucu Manevra - Yarı Takla
Diz çökülür ve tavana bakılır. Baş dizlere doğru uzatılır ve 30 saniye boyunca yere değdirilir. Rahatsız olan kulak yönünde baş döndürülür ve 30 saniye beklenir. Baş hızlıca kaldırılır ve dört ayak üzerinde 45 derecelik açıda tutularak 30 saniye beklenir.
Ardından baş dik olacak şekilde yukarı kaldırılır ve manevra tamamlanır.
Vertigo için hareketler, ancak doktor tavsiyeleri doğrultusunda yapılmalıdır. Vertigo boyun egzersizleri ve vertigo manevraları, kişilere baş dönmesi belirtilerini azaltma konusunda yardımcı olabilir.
Fakat bu hareketler, sağlık durumu uygun olmayan kişiler tarafından yapıldıkları zaman kişilere olumsuz etkilerin ortaya çıkmasına sebep olabilirler. Bu yüzden evde vertigo egzersizi yaparken dikkatli olmalı ve doktorunuzun talimatlarını mutlaka uygulamalısınız.
Vertigo Nasıl Geçer ve Ne Zaman Düzelir?
Vertigodan kurtulmak isteyen kişiler, öncelikle uzman doktorlara başvurmalıdır. Doktorlar, kişiler öncelikle vertigo testi uygulayacak ve uygun tedavi yöntemine başvuracaklardır. Doktor yönlendirmeleri doğrultusunda evde vertigo egzersizi yapabileceğine karar verilen kişiler, bu uygulamaları yapmaya başlayarak baş dönmesi belirtilerini azaltabilirler.
Ne Zaman Doktora Başvurmalı?
Baş dönmesi şikâyetinde altta yatan nedenin doğru tespit edilmesi ve uygun egzersiz planının çizilmesi için hekim değerlendirmesi şarttır. Aşağıdaki belirtiler görüldüğünde vakit kaybetmeden tıbbi yardım alınmalıdır:
- Ani gelişen işitme kaybında beklemeden, aynı gün KBB uzmanına başvurun; tedavinin ilk günlerde, ideal olarak ilk 72 saat içinde başlaması önemlidir.
- Baş dönmesine eşlik eden yüzde kayma, konuşma bozukluğu, kolda veya bacakta güçsüzlük, çift görme ya da bilinç bulanıklığı durumunda vakit kaybetmeden acil servise (112) başvurun.
- Şiddetli ve ani başlayan baş ağrısı, ense sertliği veya yüksek ateş eşlik ediyorsa acil tıbbi yardım alın.
- Tekrarlayan düşmeler, yürümede belirgin dengesizlik ya da geçmeyen şiddetli bulantı ve kusma varsa hekime danışın.
- Evde uygulanan pozisyonel manevralara rağmen baş dönmesi geçmiyorsa ya da kötüleşiyorsa hekiminize tekrar başvurun.
Sıkça Sorulan Sorular
Vertigo egzersizleri baş dönmesini hemen geçirir mi?
BPPV kaynaklı vertigoda Epley veya Semont gibi düzeltici manevralar doğru uygulandığında tek seansta bile rahatlama sağlayabilir. Ancak kristallerin tamamen yerine oturması ve hafif sersemlik hissinin geçmesi birkaç gün sürebilir. Egzersizlerin doktor kontrolünde yapılması başarı şansını artırır.
Vertigo hareketleri sırasında baş dönmesi artar mı?
Evet, manevralar sırasında kristaller kanal içinde yer değiştirdiği için geçici olarak şiddetli baş dönmesi, göz titremesi (nistagmus) ve mide bulantısı yaşanabilir. Bu durum hareketin doğru kanalı uyardığını gösterir; genellikle 30-60 saniye içinde azalarak kaybolur.
Her vertigo türünde egzersiz yapılır mı?
Hayır, pozisyonel manevralar yalnızca kristal oynamasına (BPPV) bağlı vertigoda uygulanır. Meniere hastalığı, vestibüler migren veya vestibüler nörit gibi farklı vertigo türlerinde manevralar etkisiz olabilir ve hatta şikâyetleri artırabilir. Tanı konulmadan evde rastgele egzersiz yapılmamalıdır.
Kaynaklar
- MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi). Benign positional vertigo (erişim: 2 Ekim 2026)
- NHS. Vertigo (erişim: 2 Ekim 2026)


