+90 542 143 03 35
Yazar: Prof. Dr. Adnan Ünal, Kulak Burun Boğaz Uzmanı
İnceleyen: Doç. Dr. Çağlar Çallı, Kulak Burun Boğaz Uzmanı
Son güncelleme:
Otoskleroz (kulak kireçlenmesi), orta kulaktaki üzengi kemikçiğinin kireçlenip hareketsizleşmesi sonucu sesin iç kulağa iletilememesiyle oluşan işitme kaybıdır. Hastalık genellikle stapedektomi cerrahisi veya işitme cihazı uygulamaları ile tedavi edilir.
İşitme kaybı şikayetiyle polikliniklere başvuran hastaların bir kısmında, kulakta bulunan kemikleri etkileyen otoskleroz (kulak kireçlenmesi) hastalığına rastlanır. Hem otoskleroz hakkında, hem de otoskleroz ameliyatı hakkında hastaların cevabını merak ettiği birçok soru vardır.
Otoskleroz, kulakta bulunan ve hareket ederek ses titreşimleri oluşturan kemiklerin yapısal bozukluklar sebebiyle işlevlerini yerine getirememesi durumudur. Bu hastalık iletim tipi işitme kaybına neden olur; cerrahi yöntemlerle veya ses iletimini güçlendiren işitme cihazları ile rehabilite edilir.
Otoskleroz Nedir?
Otoskleroz, orta kulak ve iç kulaktaki kemikleri etkileyen bir kulak hastalığıdır. Bu hastalığın en yaygın olarak etkilediği kemik, orta kulakta bulunan ve insan vücudundaki en küçük kemik olan üzengi kemiğidir. Üzengi kemiği, orta kulaktaki diğer kemiklerle beraber, ses titreşimlerini arttırarak iç kulağa iletmekten sorumludur.
Otoskleroz hastalığına sahip kişilerde, üzengi kemiğinin hareketini engelleyebilen ve seslerin iç kulağa yeterli seviyede iletilmesini engelleyerek işitme kaybına neden olabilen anormal kemik büyümesi görülür.
Bu anormal kemik büyümesi, orta kulaktaki diğer kemiklerin yanı sıra iç kulağı ve kulağı beyne bağlayan sinirleri de etkileyebilir. Hastalık genellikle her iki kulağı da etkiler ve yavaş ilerler.
Otoskleroz - Kulak Kireçlenmesi Neden Olur?
Otosklerozun kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Ancak araştırmalar bu hastalığın genetik ve bazı çevresel faktörlerle ilişkili olabileceğini düşündürmektedir.
Otoskleroz hastalarının genellikle anne veya babalarında da bu hastalık görüldüğü için, hastalığın gelişiminde genetik aktarım rol oynuyor gibi görünmektedir.
Otoskleroz hastalığının çocukta ortaya çıkması için, yalnızca bir ebeveynin hastalığı taşıması yeterlidir. Bununla birlikte, ebeveynleri bu hastalığa sahip çocuklarda hastalık görülmeme ihtimali de vardır.
Bu hastalığın gelişimine katkıda bulunan çevresel faktörler de olabilir. Örneğin kızamık virüsü enfeksiyonunun ve gebelik dönemindeki hormonal değişikliklerin hastalığın ortaya çıkmasında ya da ilerlemesinde rol oynayabileceğini öne süren kanıtlar vardır.
Otoskleroz kadınlarda erkeklere göre daha sık görülür ve genellikle genç erişkinlik döneminde belirti vermeye başlar.
Otoskleroz Belirtileri Nelerdir?
Otoskleroz pek çok farklı belirti ile birlikte görülebilmektedir. Hastalık yavaş ilerlediği için, belirtiler ilk başta rahatsız edici olmayabilir ve bu durum hastaların tedaviye daha geç ulaşmasına neden olur.
Ancak, tüm kulak hastalıklarında olduğu gibi, otoskleroz hastalığında da erken teşhis ve tedavi oldukça önemlidir. Bu sebeple aşağıdaki açıklanan belirtilerin bir veya birkaçını taşıdığını düşünen kişilerin en kısa zaman kulak burun boğaz (KBB) uzmanlarına başvurması gerekir.
İşitme Kaybı
Otosklerozun en yaygın belirtisi, zamanla kötüleşen kademeli işitme kaybıdır. Bu hastalık ile ilişkili olarak görülen işitme kaybı genellikle düşük frekanslı sesler için daha belirgindir.
Tinnitus
Tinnitus, kulakta uğultu, çınlama ve vızıltı benzeri sesler duyma hissidir. Otoskleroz hastalığına sahip pek çok kişide tinnitus şikayeti de görülür.
Vertigo
Otosklerozu olan bazı kişiler, baş dönmesi veya dönme hissi olan vertigo yaşayabilir. Bu belirti, özellikle hastalık iç kulaktaki yapıları etkilerse daha sık görülür.
Kulakta Basınç veya Doluluk Hissi
Otosklerozu olan bazı kişilerde, tek kulakta veya her iki kulakta basınç veya doluluk hissi hissedilebilir. Bu belirti, özellikle ilerlemiş vakalarda daha sık görülür.
Ne Zaman Doktora Başvurmalı?
Kulakta ses iletiminde azalma veya tıkanıklık hissi fark edildiğinde sürecin ilerlemesini önlemek adına gecikmeden bir kulak burun boğaz uzmanına başvurulmalıdır.
- Sesleri işitmede ve konuşmaları ayırt etmede belirginleşen bir zorlanma yaşandığında
- Ani gelişen işitme kayıplarında beklemeden, aynı gün KBB uzmanına başvurulmalıdır; tedavinin ilk günlerde başlaması son derece önemlidir
- Kulakta geçmeyen veya şiddetlenen çınlama, vızıltı ve uğultu şikâyetleri olduğunda
- İşitme problemine baş dönmesi, denge kaybı veya sersemlik hissi eşlik ettiğinde
- Kulaktaki dolgunluk ve basınç hissi hafiflemiyor ya da giderek kötüleşiyorsa uzman hekim değerlendirmesi gerekir.
Otoskleroz Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Stapedektomi olarak da adlandırılan otoskleroz ameliyatı, bu hastalığa sahip olan kişilerde işitmenin tekrar eski haline getirilmesini amaçlayan bir yöntemdir.
Ameliyat, otoskleroz nedeniyle hareketsiz hale gelen üzengi kemiğinin, sesin iç kulağa iletilmesini sağlayan bir protez cihazla değiştirilmesi şeklinde yapılır. Üzengi kemiğinin çıkarılması ve protezin yerleştirilmesi için, kulak kanalında küçük bir kesi açılır.
Uzmanlar, hastanın durumuna göre ameliyatı genel veya lokal anestezi altında yapmayı tercih edebilir.
Genel olarak, otoskleroz ameliyatı, hastalarda işitmeyi iyileştirmeye yardımcı olabilecek güvenli ve etkili bir prosedürdür. Bununla birlikte, herhangi bir ameliyatta olduğu gibi, riskler ve olası komplikasyonlar vardır. Bu nedenle, ameliyattan önce hastaların cerraha hastalığın öyküsü hakkında ve diğer sağlık sorunları hakkında detaylı bilgi vermeleri önemlidir.
Otoskleroz Ameliyatı Sonrası İyileşme Süreci Nasıldır?
Otoskleroz ameliyatından sonra, herhangi bir komplikasyon olmadığından emin olmak için hastalar birkaç saat izlenir. Ameliyattan sonra biraz ağrı, rahatsızlık ve baş dönmesi oluşabilir, ancak bu genellikle birkaç gün içinde geçer.
Ameliyattan sonraki ilk birkaç gün, herhangi bir yorucu fiziksel aktiviteden veya ağır kaldırmaktan kaçınmak önemlidir. Ameliyat bölgesini korumak için kısa bir süre için başı etrafına bir bandaj takılması da gerekebilir.
İlk birkaç hafta içinde, işitmede boğuk veya bozuk ses gibi bazı geçici değişiklikler yaşanabilir. Bu normaldir ve kulak iyileştikçe zamanla düzelmesi gerekir.
İyileşme döneminde, kulağın temizliği ve bakımı ile ilgili olarak doktorun talimatlarına titizlikle uyulmalıdır. Hekim tarafından reçete edilmedikçe kulak damlası veya antibiyotik ilaçlar kullanılmamalıdır.
Hastaların çoğu ameliyattan sonraki bir veya iki hafta içinde işe veya okula dönebilir, ancak tamamen iyileşmek birkaç hafta alabilir.
Otoskleroz ameliyatından sonraki iyileşme süreci kişiden kişiye değişir ancak uygun bakım ve takip ile çoğu hasta başarılı bir sonuca ve daha iyi işitmeye sahip olur.
Sıkça Sorulan Sorular
Kulak kireçlenmesi ameliyatsız düzelir mi?
Otosklerozda oluşan anormal kemikleşmeyi ilaçla tamamen geri döndürmek mümkün değildir. Ancak cerrahiye uygun olmayan veya ameliyat tercih etmeyen hastalarda, ses titreşimlerini kuvvetlendirerek iletimi sağlayan işitme cihazları işitme yetisinin korunmasında ve günlük iletişimin sürdürülmesinde oldukça başarılı bir çözümdür.
Otoskleroz iki kulakta birden görülür mü?
Evet, otoskleroz vakalarının büyük çoğunluğunda hastalık her iki kulağı birden etkiler. Genellikle önce tek bir kulakta işitme azlığı ve çınlama ile başlar; zaman içerisinde diğer kulakta da benzer kireçlenme ve ses iletim problemleri ortaya çıkabilir.
Otoskleroz ameliyatı sonrası işitme tamamen geri gelir mi?
Stapedektomi veya stapedotomi ameliyatları, orta kulaktaki mekanik iletim engelini kaldırarak işitmeyi büyük oranda düzeltir. Ancak kireçlenme iç kulaktaki salyangoz yapılarını veya işitme sinirini de etkilemişse bir miktar sinirsel kayıp kalabilir ve ek işitme desteği gerekebilir.
Kaynaklar
- NIDCD (ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri). Otosclerosis (erişim: 2 Ekim 2026)
- Dünya Sağlık Örgütü (WHO). Deafness and hearing loss (erişim: 2 Ekim 2026)
