İşitme Engelliler Ehliyet Alabilir Mi?

Yazar: Uzm. Odyolog Özgür Uğurtay, Odyoloji Uzmanı
İnceleyen: Opr. Dr. Baha Sezgin, Kulak Burun Boğaz Uzmanı
Son güncelleme: 5 Ekim 2026

Evet. İşitme kaybı olan kişiler, en az bir kulakta işitme cihazlı ya da cihazsız saf ses ortalaması 35 dB veya daha iyiyse B sınıfının da bulunduğu birinci grup, her iki kulakta bu ölçütü sağlıyorsa ikinci grup sürücü belgesi alabilir.

İşitme engellilik, bireyin işitme duyusunun kısmen veya tamamen kaybı anlamına gelir ve araç kullanımı sırasında işitme duyusunun önemli bir rol oynadığı düşünüldüğünde, ehliyet almanın bu kişiler için zorlu olabileceği düşünülebilir.

Güncel yönetmeliğe göre işitme engeli tek başına sürücü belgesi almaya engel değildir. İşitme kaybı olan kişiler, en az bir kulakta işitme cihazlı ya da cihazsız saf ses ortalaması 35 dB veya daha iyiyse B sınıfının da bulunduğu birinci grup sürücü belgelerini alabilir. Ticari araç kullanımı ise daha sıkı koşullara bağlıdır.

Bu bağlamda, işitme engellilerin ehliyet alma süreci ve bununla ilgili yasal düzenlemeler farklı maddeleri içerir. Makalemizde, işitme engellilerin ehliyet alabilme süreci, gereken koşullar ve mevcut yasal düzenlemeler ele alınacaktır.

İşitme Engelliler için Ehliyet Alma Süreci

Eski mevzuatta işitme ve konuşma engellilere verilen H sınıfı sürücü belgesi kaldırılmıştır. Bugün işitme kaybı olan kişiler de diğer adaylar gibi sürücü sağlık raporu alarak ilgili sınıflara başvurur. Sağlık Bakanlığı'nın açıklamasına göre kişinin engelli raporunun bulunması, tek başına "sürücü olamaz" kararı verilmesini gerektirmez.

Sürücü sağlık raporu için aile hekimine başvurulabileceği gibi doğrudan hastanelere (ikinci ve üçüncü basamak sağlık kuruluşlarına) da başvurulabilir; aile hekimi sevki şartı aranmaz. Muayenede işitme kaybından şüphelenilen kişi ilgili uzman hekime yönlendirilir.

Uzman hekim gerekli görürse odyolog veya odyometrist tarafından saf ses ve konuşma odyometrisi yapılır; işitme cihazı kullananlarda test cihazla tekrarlanarak cihazlı işitme eşikleri belirlenir. Rapor, muayene bulguları ve ölçüm sonuçlarıyla birlikte yönetmeliğin ilgili maddesine dayanılarak düzenlenir.

İşitme Engellilerin Ehliyet Alabilmesi İçin Gereken Koşullar

Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik'in 7. maddesine göre saf ses ortalaması, 500, 1000 ve 2000 Hz'deki hava yolu işitme eşiklerinin ortalamasıyla her kulak için ayrı hesaplanır. Birinci grup sürücü belgeleri (M, A1, A2, A, B1, B, BE ve F) için en az bir kulakta, ikinci grup sürücü belgeleri (C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D, DE ve G) için her iki kulakta işitme cihazlı ya da cihazsız saf ses ortalamasının 35 dB veya daha iyi olması gerekir.

Bu ölçütü hiçbir kulakta sağlayamayan ya da tam işitme ve konuşma engeli bulunan kişilere de birinci grup sürücü belgesi verilebilir. Bu kişilerin kullanacağı araçta görüş açısını artıran ayna tertibatı ve yönetmelikte belirtilen işitme engelli işareti bulunmalıdır; yönetmelik bunun dışında bir araç tertibatı öngörmez, örneğin otomatik vites şartı aranmaz.

Ölçütü işitme cihazıyla sağlayanların sağlık raporuna ve sürücü belgesine işitme cihazı kullanma kodu işlenir; işitsel implant kullananlara da aynı ölçütleri sağlamaları hâlinde birinci veya ikinci grup sürücü belgesi verilebilir. Ölçütü yalnız bir kulakta sağlayanlar dahil, her iki kulakta 35 dB ölçütünü sağlayamayan kişiler ambulans, resmî veya ticari araç kullanamaz.

İşitme Engelliler için İşitme Testleri ve Ölçütler

İşitme engelli bireylerin işitme seviyelerini belirlemek için işitme testi yapılır. Bu test, işitme kaybının derecesini, frekans aralığını ve konuşma anlaşılabilirliğini değerlendirebilir. Sürücü sağlık raporunda esas alınan ölçüt, her kulak için ayrı hesaplanan saf ses ortalamasıdır; işitme cihazı kullananlarda cihazlı eşikler de ölçülür.

İşitme Engellilerde Görme Yeteneği ve Gözlük Kullanımı

Sürücü sağlık raporunda işitmenin yanı sıra görme de değerlendirilir; gözlük veya kontakt lens kullananların raporuna ilgili kod işlenir. Bu nedenle muayeneye gözlüğünüz ya da lensinizle gitmeniz önerilir.

İşitme Engellilerde Trafik İşaret ve Ses İşaretleri Algısı

İşitme engellilerin trafik işaretlerini ve ses işaretlerini algılamaları, onların güvenli bir şekilde yolculuk yapabilmeleri ve trafik kurallarına uymaları açısından son derece önemlidir. Trafik işaretlerinde kullanılan semboller ve renkler, işitme engellilerin işaretleri anlamalarına yardımcı olur. Örneğin, dur işareti kırmızı renkte ve sekizgen şeklinde olduğu için, bu işareti gören bir işitme engelli sürücü veya yaya, durması gerektiğini anlar.

Sürüş Eğitimi ve Yetenek Değerlendirmesi

İşitme engellilerin sürüş eğitimi ve yetenek değerlendirmesi, bu bireylerin güvenli bir şekilde araç kullanabilmeleri ve trafik kurallarına uygun davranışlar sergileyebilmeleri için önemlidir.

İşitme Engelli Sürücülerin Trafik Kurallarına Uyumu

İşitme engelli sürücülerin trafik kurallarına uyumu, sürüş eğitimi, bilinçli sürüş, toplumda farkındalığın artırılması, eğitim ve destek hizmetleri gibi faktörlere bağlıdır. İşitme engelli sürücülerin trafik kuralları uyumu için özel sürüş eğitimi alarak trafik kurallarını ve güvenli sürüş tekniklerini öğrenmelidir. İşitme engellilere yönelik sürüş eğitimi programları, trafik kurallarının işaret dilinde veya görsel/yazılı materyallerle anlatılmasını içerir. Bu eğitimler, işitme engelli sürücülerin trafik kurallarına ve işaretlere uygun davranmalarını sağlar.

İşitme Engellilere Özel Araç Donanımları ve Teknolojik Destekler

Yönetmelik, işitme kaybı olan sürücüler için ayna tertibatı ve işaret dışında zorunlu bir araç tertibatı öngörmez. Bununla birlikte bazı araç donanımları ve teknolojik destekler sürüşü kolaylaştırabilir:

Geri görüş kameraları ve sensörler: İşitme engelli sürücüler için geri görüş kameraları ve sensörler, aracın arka tarafını izlemelerine yardımcı olur. Bu sistemler, park etme veya manevra yaparken işitme engelli sürücünün çevresini görmesini sağlar ve olası engellere karşı uyarılar gönderir.

Navigasyon sistemleri: İşitme engellilere yönelik navigasyon sistemleri, işitme engelli sürücünün yol tariflerini görsel olarak takip etmelerini sağlar. Sesli talimatlar yerine, navigasyon sistemleri üzerinde görüntülenen yol haritaları ve yönlendirmeler kullanılır.

Titreşimli veya ışıklı uyarı sistemleri: İşitme engellilere yönelik araçlarda titreşimli veya ışıklı uyarı sistemleri kullanılabilir. Bu sistemler, işitme engelli sürücüye özel uyarılar vererek, örneğin kapıların açık kaldığı veya motorun aşırı ısındığı gibi durumlarda dikkatlerini çeker.

Bu özel araç donanımları ve teknolojik destekler, işitme engelli sürücülerin araç kullanma deneyimini kolaylaştırır ve güvenliğini artırır. Ancak engelli toplumunun ihtiyaçları bireyden bireye farklı olabileceği için, kişiye özel çözümler ve danışmanlık almak da önemlidir.

Sürücü Adayları Ne Zaman İşitme Değerlendirmesi Yaptırmalı?

Sürücü belgesi alırken veya mevcut ehliyetini yenilerken işitme sağlığından emin olmak isteyen bireylerin kapsamlı bir değerlendirmeden geçmesi sürüş güvenliği açısından önem taşır.

• Trafikte korna, siren ve motor seslerini fark etmekte zorlanıyorsanız
• Araç içindeki yolcuların veya yönlendirme cihazlarının sesli uyarılarını net duyamıyorsanız
• Aile hekimi kontrolü sırasında işitme eşiklerinizde azalma şüphesi doğduysa
• Mevcut işitme cihazınız araç içi uğultu ve yol gürültüsünde konuşmaları ayırt etmenize yetmiyorsa beklemeden uzman bir odyolog veya KBB uzmanına başvurmalısınız.

Sıkça Sorulan Sorular

İşitme engelliler ticari araç kullanabilir mi?

Ambulans, resmî ya da ticari araç kullanabilmek için her iki kulakta, işitme cihazlı ya da cihazsız saf ses ortalamasının 35 dB veya daha iyi olması gerekir. Ölçütü yalnız bir kulakta sağlayanlar ya da hiç sağlayamayanlar ambulans, resmî veya ticari araç kullanamaz.

İşitme kaybı olan sürücülerin araçlarına özel işaret takması zorunlu mu?

İşitme cihazıyla da 35 dB ölçütünü hiçbir kulakta sağlayamayan ya da tam işitme ve konuşma engeli bulunan sürücülerin araçlarında görüş açısını artıran ayna tertibatı ve yönetmelikte belirtilen işaret bulunmalıdır. Ölçütü sağlayanlar için böyle bir zorunluluk yoktur; işitme cihazıyla sağlayanların belgesine işitme cihazı kullanma kodu işlenir.

İşitme cihazı kullananlar ehliyet raporunu nereden alır?

Sürücü sağlık raporu için aile hekimine ya da doğrudan hastanelere başvurulabilir; aile hekimi sevki şartı aranmaz. İşitme kaybından şüphelenildiğinde KBB muayenesi ve odyometri (işitme testi) yapılır; işitme cihazı kullananlarda test cihazla tekrarlanır ve rapordaki koşullar bu değerlendirmeye göre belirlenir.

Kaynaklar

• Resmî Gazete. Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelikte Değişiklik (29.12.2015) (erişim: 2 Ekim 2026)
• T.C. Sağlık Bakanlığı. Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, "Sürücü Sağlık Raporları" konulu yazı (31.01.2024) (erişim: 2 Ekim 2026)