İşitme Cihazı Kulak Kalıbı Çeşitleri ve Temizliği

Yazar: Uzm. Odyolog Özgür Uğurtay, Odyoloji Uzmanı
İnceleyen: Opr. Dr. Barış Yıldız, Kulak Burun Boğaz Uzmanı
Son güncelleme: 5 Ekim 2026

İşitme cihazı kulak kalıbı; akrilik gibi sert ya da biopor ve silikon gibi yumuşak malzemelerden üretilen, cihaz sesini kulak zarına ileten kişiye özel parçadır. Temizliği düzenli aralıklarla kalıp cihazdan ayrılarak özel tabletler veya ılık suyla yapılmalı ve iyice kurutulmalıdır.

Kulak kalıpları, işitme cihazı tarafından yükseltilen sesleri kulak kanalı yolu ile kulak zarına ileten araçtır. İlk kulak kalıbı, diş hekimi Mayer B. A. Scheir tarafından diş protezi yapımında kullanılan malzemeler kullanılarak 1922 yılında New York’da yapılmıştır.

Kulak kalıpları:

• İşitme cihazının kulak kepçesinde rahat bir şekilde durmasını sağlar.
• İşitme cihazından gelen ötme gibi seslerin (feedback) önüne geçer.
• İşitme cihazı ve kulak arasında ses iletimi açısından bağlantı sağlar.

Kulak kalıbı seçiminde işitme kaybının tipi, işitme kaybının derecesi, kulağın anatomik yapısı, kullanıcının motor becerileri, kullanım rahatlığı ve alışkanlığı gibi faktörler etkili olmaktadır.

Bu faktörler doğrultusunda kalıbın materyali ve tipi seçilmektedir.

Kulak kalıbı tipleri, kalıbın kulağa yerleşim yerine ve akustik özelliklerine göre sınıflandırılmaktadır.

İleri derecede işitme kaybına sahip kullanıcılarda konkayı tamamen kaplayan, ötme riskini azaltan full mold kalıplar tercih edilir. İskelet kulak kalıpları ise kozmetik açıdan full mold kalıplara göre daha avantajlıdır.

Kanal tip kalıpların ise yerleşimi kolaydır ve konforludur. Hafif-orta derecede işitme kaybına sahip bireylerde kullanımı uygundur.

İşitme Cihazı Kulak Kalıbı Malzemeleri Nelerdir?

Kulak kalıplarında yaygın olarak iki çeşit materyal kullanılmaktadır.

Bunlar; sert kulak kalıpları için akrilik ve yumuşak kulak kalıpları içinse biopor malzemedir. İki materyalin de birbirine göre hem avantajları hem de dezavantajları bulunmaktadır.

Sert akrilik renksiz ve saydam görünümlüdür ve toksik etkisi yoktur.

Hem alerjenik olmaması hem de temizliğinin kolay olması açısından oldukça avantajlıdır. Fakat ileri derecede kaybı olan bireylerde ötme riski olabilir.

Yumuşak kalıplar sert kulak kalıplarına göre daha esnektir ve konforludur.

Kulak kiriyle çabuk tıkanması ve temizliğinin zor olması dezavantajları arasında yer almaktadır. Yumuşak kalıplar vücut ısısı ile genleşir ve böylece kulak kanalını daha iyi sarar bu da ötme riskini en aza indirir.

Çocuklarda konfor ve güvenlik açısından yumuşak kalıplar tercih edilmelidir. Ömürleri sert kulak kalıplarına göre daha kısadır.

Çocuklarda kulak kalıbının ilk 6 aya kadar ayda bir defa, 12 aya kadar bir veya iki defa, 3 yaşına kadar yılda üç veya dört defa değiştirilmesi gerekmektedir.

Kulak kalıbıyla birlikte kulak kalıbının hortumunun da belirli aralıklarla değiştirilmesi gerekmektedir. Hortum sertleştiğinde ve sarardığında değiştirilmelidir.

Kulak kalıpları kulak kirinden dolayı sık sık tıkanabilir. Bu gibi durumlar için işitme cihazı merkezlerinden temin edebileceğiniz temizleme tabletlerini kullanabilirsiniz.

Dikkat edilmesi gereken nokta, kalıbı yıkadıktan sonra iyice kurumasını sağlamaktır. Bunun için de gerekirse puar (pompa) kullanılabilir.

İşitme Cihazı Kulak Kalıbı Nasıl Temizlenir?

Kulak kalıbının temizliği, hem cihazın kullanım ömrünü korumak hem de kulak sağlığını güvenceye almak için düzenli olarak yapılmalıdır. Kalıbı temizlerken elektronik gövdeye kesinlikle su temas ettirilmemelidir.

• Kalıbı temizlemeye başlamadan önce işitme cihazının elektronik gövdesini kulak kalıbı hortumundan nazikçe ayırın.
• Kalıp üzerinde biriken kulak kiri ve kalıntıları özel temizleme fırçası veya yumuşak bir bezle temizleyin.
• Haftada en az bir kez ılık su veya kalıp temizleme tabletleri yardımıyla yıkayın; kesinlikle alkol veya aşındırıcı kimyasallar kullanmayın.
• Yıkama işleminden sonra hortum ve ses kanalı içinde kalan su damlacıklarını puar (hava pompası) ile tamamen uzaklaştırın.
• Kalıp ve hortum bütünüyle kuruyana kadar cihaz gövdesine geri takmayın.

Kulak kalıpları her hasta için özel olarak üretilmektedir.

Duymer İşitme Cihazları firması olarak kliniklerimizde ilk önce hastalarımızın kulak izlerini alıyoruz.

Hastalarımıza ait kulak kanalının silikon ölçülerini, kurduğumuz 3D işitme cihazı merkezimizde ileri teknolojiyle el değmeden üretiyoruz.

Ne Zaman Bir Uzmana Danışmalı?

Kulak kalıplarının yapısı ve kulak kanalına uyumu zamanla değişebilir. Aşağıdaki durumlarda işitme uzmanınıza başvurmanız önemlidir:

• Cihaz kulağınızdayken hareket ettiğinizde veya çenenizi oynattığınızda ıslık benzeri ötme sesi (feedback) oluşuyorsa
• Kulak kalıbı kulağınızı sıkıyor, acıtıyor, tahrişe veya kızarıklığa yol açıyorsa
• Kalıp kulak kanalına bol geliyor ve yürürken ya da konuşurken yerinden kayıyorsa
• Kalıp hortumu sararmış, sertleşmiş veya üzerinde çatlaklar meydana gelmişse
• Kalıp temizlenmesine rağmen cihazdan gelen ses seviyesinde azalma veya boğukluk devam ediyorsa.

Sıkça Sorulan Sorular

Kulak kalıbı ne sıklıkla yıkanmalıdır?

Kulak kalıbı her gün nemli bir bezle silinmeli, haftada 1-2 kez ise cihazın gövdesinden ayrılarak ılık su veya temizleme tabletiyle yıkanmalıdır. Elektronik cihaz parçası asla suya sokulmamalı, yıkanan kalıp tamamen kurutulduktan sonra cihaza takılmalıdır.

Kulak kalıbı ne zaman değiştirilmelidir?

Yetişkinlerde kulak anatomisi belirgin biçimde değişmediği sürece kalıplar genellikle 1 ila 2 yılda bir yenilenir. Ancak kalıpta çatlama, renk değişimi, gevşeme ya da sürekli ötme sesi oluşuyorsa süreye bakılmaksızın değiştirilmelidir. Büyüme çağındaki çocuklarda ise değişim çok daha sık yapılmalıdır.

Sert kalıp mı yoksa yumuşak kalıp mı tercih edilmelidir?

Seçim, işitme kaybının derecesine ve kulağın yapısına bağlıdır. Yumuşak kalıplar kulak kanalını daha sıkı kapatarak ses sızıntısını ve ötme sesini engellediğinden ileri derece kayıplarda ve çocuklarda önerilir. Sert akrilik kalıplar ise alerji riski düşük, temizliği ve takıp çıkarması kolay alternatiflerdir.

Kaynaklar

• NHS. Earwax build-up (erişim: 2 Ekim 2026)
• NIDCD (ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri). Hearing Aids (erişim: 2 Ekim 2026)